Verdwaald in de Vinex

Onder ons is niet de eerste Nederlandse suburb-film. Maar het terrein van de nieuwe woonwijken is hier filmisch nog redelijk onontgonnen. Vier voorbeelden.

Onder ons

De Noorderlingen
Alex van Warmerdam, 1992
Alex van Warmerdam wist al langer geleden dat de hoop van een nieuwbouwwijk tegelijk met de heipalen de grond in wordt geboord. In de wijk in De Noorderlingen, neergezet in de jaren vijftig, verdwijnen stiekem gedoe, kinnesinne en achterklap niet met het walsen van het zand en het wegstrijken van de oneffenheden in het spiksplinternieuwe trottoir. Van Warmerdam, die voor Kleine Teun ooit tevergeefs heel Nederland doorzocht op zoek naar een vrijstaand huis zonder bomen eromheen, heeft altijd een scherp oog gehad voor de architectuur en de omgeving die de mens meer vormt dan dient.

Baby Blue
Theo van Gogh, 2001
Theo van Gogh en Tomas Ross verplaatsten in hun curieuze thriller de strijd tussen de seksen naar een aangeharkte nieuwbouwwijk, waar het schijnbaar gelukkige echtpaar Peter en Marjan de Wilde (Roeland Fernhout en Nienke Römer) woont. Zij is stewardess en hij een verzekeringsagent. Als tegenover hen een Engelse fotograaf met zijn verveelde jonge vrouw komt wonen, ontspint zich een intrige vol seksueel bedrog. Een minnares met een verleden, dat is natuurlijk oppassen geblazen, zeker in zo’n steriele omgeving die chaos krampachtig buiten de deur moet houden.

Hunting & Zn.
Sander Burger, 2010
Een gewoon huis in Den Oever, met meubels en prullaria uit de catalogi van IKEA en Habitat. Een zwangere vrouw, die de plek van de commode uitzoekt. Een gezin in de dop, alles lijkt pais en vree. Maar in het drama Hunting & Zn. van Sander Burger maakt het ongeboren leven destructieve krachten los. Tako Hunting (Dragan Bakema) is na de dood van zijn vader teruggekeerd van Amsterdam naar Den Oever om zijn fietsenwinkel over te nemen. Terug naar het leven dat hij was ontvlucht. Hij maakt zichzelf wijs dat hij hier zijn plek heeft teruggevonden maar met zijn vrouw (Maria Kraakman) deelt hij enkel materieel geluk. Terug naar de wortels pakt hier dramatisch uit, want wie eenmaal begint te graven kan op onwelriekende zaken stuiten

Triptiek
Paul van den Wildenberg en Jan Ketelaars, 2011
De strakke, commentaarloze documentaire Triptiek laat zien hoe we wonen, werken en ontspannen in Nederland. Wonen willen velen in de Vinex-wijk Brandevoort in Helmond, waar al uw droomwensen waarheid worden, volgens de website: ‘De planfilosofie Brandevoort geeft op een klassieke wijze inhoud aan de individuele expressie enerzijds en samenleven anderzijds.’ De historiserende architectuur van deze ‘klassieke nederzetting’ ziet er zo uit: ‘U ziet er pittoreske gevels en stoepen en loopt er door kleine kronkelige straatjes.’ Alleen: overdag is het uitgestorven in de kleine kronkelige straatjes want de tweeverdieners zijn aan het werk. Net als in Onder ons is het beeld van de kinderwagen voor de gloednieuwe huizen kenmerkend voor de belofte van een nieuw leven.

Triptiek

Mariska Graveland