Wij zijn 30: New Kid Steffen Haars

Nederlands meest eigenwijze filmmaker van het moment, new kids turbo-regisseur Steffen Haars, geeft in dit jubileumnummer zijn visie op de Nederlandse filmcultuur.

Voor wie het even was ontgaan: new kids turbo was dé bioscoophit van de afgelopen maanden. De New Kids maken grappen in grove overdrijvingen die doen denken aan illustere tv-programma’s als The Young Ones en Rembo & Rembo, die begin jaren negentig de basis legden voor het genre van de shockcomedy. Het is grofheid die de beschaafdheid op zijn kop zet. Hun eigen generatie, de jonge dertiger, heeft het goed begrepen. new kids turbo is geen serieuze maatschappijkritiek, maar materiaal voor vintage-gabber themafeestjes. De New Kids Robbie, Gerrie, Barrie, Rickert en Richard zijn door (jonge en oude) dertigers geadopteerd op de dansvloer van de ‘Matjesdisco’ in Paradiso waar DJ Paul Elstak weer koning is. Het zijn retro-coole antihelden. In Café Proust, op de Amsterdamse Noordermarkt, vertelt new kids-regiseur Steffen Haars, met algemeen beschaafd Amsterdams accent, wat voor een onschuldige grap new kids turbo eigenlijk is: "De New Kids doen hartstikke stoer, maar ze zijn wel een stelletje pannenkoeken en dat is ook waarom het grappig is denk ik. Anders waren ze gewoon slecht."

Aso-camp
"De film geeft natuurlijk de indruk dat er alleen maar tuig woont in Maaskantje [het Brabantse dorp waar new kids turbo zich afspeelt, red.] maar het is eigenlijk een rijk dorpje waar dus niets aan de hand is." Maar waar komen die aso-campfiguren dan vandaan? "Er waren een paar gastjes die stonden altijd bij het pleintje te hangen met hun Opel Corsa of Astra (het was geen Manta in ieder geval). Ze haalden misschien wat kattenkwaad uit, maar verder niets bijzonders. Mijn broertje Tim en ik waren kleine ventjes van zes, zeven jaar. Het maakte heel veel indruk. Het is me altijd bijgebleven."
Ondanks het scheve beeld dat de film van hun dorp geeft, blijken de Maaskantenaren redelijk positief over new kids turbo. "De karakters die wij spelen, die vinden het gewoon tof, die lopen er ook mee weg. Het is logisch dat niet iedereen positief was maar gek genoeg waren de meesten wel trots. Zelfs mijn ouders. Het maakt volgens mij niet uit wat ik doe. Schandalig eigenlijk."
Haars denkt wel dat het succes van de film in Maaskantje alleen wordt gewaardeerd omdat ze er zelf vandaan komen. "Als buitenstaanders deze grap hadden gemaakt, hadden ze zich denk ik misbruikt gevoeld."

Fenomeen
Het New Kids-fenomeen kende een snelle aanloop, van de eerste korte sketches in hun eigen De Pulp Show op Veronica (2001) tot de New Kids-serie op Comedy Central (2007-2009). Een succes dat een typisch product is van de moderne mediacultuur waarvan YouTube de graadmeter is. "Je ziet heel direct wat mensen van je vinden, want dat moeten ze ook altijd zeggen. Je vindt het leuk of niet leuk." Haars en co-regisseur Flip van der Kuil hebben de hype meteen naar hun hand gezet. "We hebben gewoon heel hard in de media geroepen dat wij een film wilden maken. En opeens hadden wij een afspraak met Reinout [Oerlemans, producent van Eyeworks, red.] en mochten we onze droom verwezenlijken."
De meeste Nederlandse komedies kunnen Haars niet bekoren. De cultklassieker the big lebowski en films van Judd Appatow zijn voor Haars daarentegen betere inspriatiebronnen. "Het is een hele nieuwe vorm van humor. De dialogen in Appatows films (superbad, knocked up) doen niet grappig maar zijn gewoon grappig geschreven. Dat heb ik me goed ingeprent. Het ligt in de simpelheid van de grap."
De Coen-broers zijn voor Haars ook een voorbeeld van totale controle. "Ik vind het tof dat ze hun eigen films schrijven. Dat gebeurt veel te weinig in Nederland. Je moet precies kunnen doen wat je bedoelt. Voor onze humor werkt dat het best. Je kan er met heel veel mensen over praten, maar het is heel erg smaakgevoelig. Je moet er niet over lullen en discussiëren, want dan raak je het kwijt."

Schandalig
new kids turbo kreeg het voor elkaar om met z’n platheid voorbij te gaan aan iedere gangbare maat voor kritiek. De sterren bij de recensies reikten van zes (FHM) tot nul (NRC), waarvan de laatste afkomstig waren van de hoofdredacteur van de Filmkrant. Haars was zich daar niet van bewust en laat een verrast, maar triomfantelijk "Yes!" vallen. "Wansmakelijk en schandalig" was het oordeel van het NRC. Wat deed het de New Kids-mannen? Haars: "Ik was trots. De quote uit die recensie hebben we gebruikt op de dvd (de ‘directors kut’). Die extreme uitersten tussen FHM en NRC zijn precies wat je wilt. Uiteindelijk was de beste recensie wel die van het NRC. Dat was gewoon pure haat, een gefrustreerde schrijfster, maar dat leverde een geniaal commentaar op onze film op. Ze was ook heel erg zuur over het subsidiegeld dat we gekregen hebben, wat dus in feite maar een heel kleine bijdrage is, maar wat de film wel goed geholpen heeft."
Haars vertelt in een adem door dat hij het snapt, dat onbegrip over het subsidiegeld, maar hij verwijt de Nederlandse filmcultuur een algehele lakse houding. "Ik vind het zo zonde dat er bijna geen marketing voor al die goede Nederlandse films tegenaan wordt gegooid. Die films gaan zomaar voorbij. Dan hoor je over een goede film en denk je ‘ah cool!, die wil ik ff checken’ en dan blijkt de film drie maanden geleden een week in de bioscoop te hebben gedraaid. Dat is toch zonde! Ik vind dat je wel trots mag zijn op een filmcultuur."
Dus er moet meer geld in worden gestoken? "Al doe je het op een creatieve manier die geen geld kost, je maakt het toch voor mensen om te zien?" Het ligt wat Haars betreft niet per se aan het geld, maar vooral ook aan het systeem. "Hoewel Flip al veel langer een film wilde maken, vond ik dat ik levenservaring nodig had. Maar dat is eigenlijk gewoon bullshit. Het gaat in Nederland gewoon te traag. Dat beginnende filmmakers eerst een korte film, dan een One Night Stand voor televisie en dan een Oversteek filmproject (voor talentvolle jonge makers) moeten doen om dan misschien ooit geld voor een speelfilm te kunnen krijgen, vind ik erg. Heel vaak is die korte film al kut, maar tja, dan is er al geïnvesteerd… dat gevoel heb ik heel erg. Ik vind gewoon dat er iets meer ballen getoond moet worden. Het is heel belangrijk dat je het moment grijpt, want anders kom je er maar een beetje achteraan en ben je niet meer relevant. Het heeft ook gewoon heel erg met tijd te maken. Op een gegeven moment zijn we ook gewoon te oud."
Hij lacht.

Nienke Huitenga