Baise-moi

Baise-moi veroorzaakte deze zomer een schandaal in Frankrijk. “Porno!”, oordeelde de Franse Raad van State, vanwege de “aaneenschakeling van scènes van gewelddadigheid en scènes van onverholen seks”.

Om te voorkomen dat Baise-moi alleen in speciale seksbioscopen mocht worden vertoond, voerde de welwillende Franse minister van Cultuur de leeftijdscategorie van achttien jaar en ouder weer in het filmkeuringssysteem in. De maaksters zelf benadrukten vooral hun feministische invalshoek. Maar hebben zij daar wel gelijk in?

De Franse film Baise-moi vertelt het verhaal van twee jonge vrouwen, Nadine en Manu, die beiden uit een milieu afkomstig zijn waarin geweld en verkrachting aan de orde van de dag zijn. Als de situatie om hen heen op een dag escaleert, verlaten ze hun woonplaats en kiezen voor een bestaan ‘on the road’. Zonder een doel voor ogen te hebben trekken ze rond, daarbij een spoor van gruwelijke moorden achter zich latend.

Baise-moi is een harde film vol seks en geweld. In Frankrijk kreeg hij veel aandacht om twee redenen: de seksscènes zijn echt en de makers zijn vrouwen. Van de eerste reden kijken we in Nederland waarschijnlijk al nauwelijks meer op. Seks is overal, dus waarom niet op het witte doek? De twee hoofdrolspeelsters schitterden eerder in pornofilms, dus ook voor hen zullen de opnames geen nieuwe of schokkende ervaring zijn geweest.

De tweede reden ligt gecompliceerder. Het vermoeden rijst dat deze film, was hij door een man gemaakt, veel minder – of in ieder geval een ander soort – opzien zou baren. Maar dat vrouwen aan de lopende band verkrachtingen, geweld en moorden tonen, dat moet wel een reden hebben. Driftig werd gezocht naar de boodschap achter de beelden.

Wraak, concludeert de één. Deze film toont de ultieme wraak van vrouwen voor het onrecht dat hun door mannen is aangedaan. Macht, zegt een ander. Deze film toont wat er gebeurt als seks geen liefdesspel meer is maar een hardvochtig machtsspel is geworden. Feminisme en provocatie, dragen de maaksters, Virginie Despentes en Coralie Trinh Thi, zelf aan.

Nette pak
Wat je er ook in wilt zien, Baise-moi blijft een film die een kleine anderhalf uur vrijwel niets anders dan liefdeloze neukscènes en geweld toont. En dat niet alleen: het gaat hier om volkomen zinloos geweld. Want het is allemaal leuk en aardig om de acties van de dames als wraakzucht, machtsherovering of feministische triomf te zien, maar praat dat het goed? Natuurlijk niet.

Laten we aannemen dat een zeer ongelukkige samenloop van omstandigheden ertoe kan leiden dat iemand een keer uit hulpeloze woede of tomeloze wraakgevoelens een moord pleegt. Dat is erg genoeg. Maar wat Nadine en Manu doen is iets heel anders.

Aan het begin van hun tocht hebben ze geld nodig en hun eerste gezamenlijke moord valt dan ook in de categorie roofmoord. Maar daarna worden de redenen om te doden steeds kleiner, terwijl het plezier erin toeneemt. Een man die ze hebben opgepikt wil een condoom gebruiken? Hup, dood met die slappeling. Een man wiens auto ze stelen rent hulpeloos naar ze toe? Vooruit aanrijden, die lul in dat nette pak, en eens flink lachen als hij op het trottoir doodbloedt. Iemand heeft het lef hen op straat aan te spreken? Snel, leg hem het zwijgen op met een kogel door zijn lijf.

Egocentrisch
Dat is de minachtende mentaliteit die uit de moorden spreekt. En achter zo’n houding steekt geen intellectuele boodschap. Zo’n houding is alleen maar dom en destructief. Nadine en Manu vragen zich geen ogenblik af wat de consequenties van hun daden zijn of wat ze aan leed bij onschuldigen teweeg brengen. Hetzelfde geldt voor hun egocentrische seksuele escapades. ‘Hoe meer je neukt, hoe minder je denkt, en hoe beter je slaapt’ is hun motto.

Het mag duidelijk zijn: Nadine en Manu zijn onaangepast en geschift. Als Manu naar woorden zoekt om hun daden te verklaren, onderbreekt Nadine haar zeer beslist: “We hebben geen enkel excuus.” Op een speelfilm over twee geschifte mensen is helemaal niets tegen. Noem het een boeiend statement. Noem het een provocatie. Noem het een eyeopener. Maar verkoop het niet onder de noemer feminisme.