Redactioneel – 28 februari 2017

Op de laatste dag van het afgelopen Filmfestival Berlijn liep ik met mede-Filmkranters Kees Driessen en Ronald Rovers ver weg van het festivalcentrum aan de Postdamerplatz, dieper in het Oosten dan we het hele festival waren geweest. We waren dan ook een beetje aan het spijbelen. We passeerden het immense betonnen kantoorblok van de socialistische krant Neues Deutschland die als een tijdcapsule verstopt staat tussen de Karl Marx Allee en de Straße der Pariser Kommune. Raoul Peck had eerder die week Marx al terug laten keren naar Berlijn in zijn The Young Karl Marx en op de gevel van het redactiegebouw inspireren citaten van Marx, Peter Weiss en Rosa Luxemburg: "De enige weg naar een wedergeboorte is de school van het sociale leven zelf, de meest uitgebreide en meest onbegrensde democratie, en publieke opinie. Het is het schrikbewind dat demoraliseert." Die laatste zin staat er overigens niet bij, hoewel de citaten pas sinds 2011 op de gevel prijken. Geen geschiedenis zonder ironie.
We waren op zoek naar de zon. Naar SOL. Een installatie van lichtprojecties en -reflec­ties en vooral van hun nabeelden van de Oostenrijkse kunstenaar Kurt Hentschläger die begin februari in première was gegaan op het CTM muziek- en kunstfestival en die nog een beetje mocht nazinderen in Berghain.
Na een hele week intensief films kijken was dit back to basics.
Was dit Boeddha die in de vlammen staarde.
Waren dit de schaduwen in Plato’s grot (of waren dat eigenlijk ook nabeelden?).
Een performance met je eigen angst voor het donker, je eigen angst om blind te worden in de hoofdrol.
Dit was Turner die zo lang in de zon staarde tot hij wist hoe hij het oog van Mozes moest schilderen.
Joseph Plateau die halverwege de 19de eeuw de eerste stroboscoop uitvond om de illusoire aard van bewegende beelden te doorgronden.
Helle lichtflitsen sneller dan je reflexen. Zo schel dat je je ogen wel zou willen sluiten. Maar de nabeelden hebben mijn gedachten al ingehaald.
Ik las ergens dat de retina gemaakt is van hersenweefsel. Zou dat beteken dat we eigenlijk met ons brein kijken? Of met onze ogen denken?
Het was zo donker dat je de ruimte alleen met stapje voor stapje afgepaste voeten kon zien. Alleen met de tastzin op je vingertoppen die zachtjes de lege afstand meten tussen jou en mogelijke anderen. Alleen achteraf met woorden te overbruggen. Iets wat je alleen samen alleen kon ervaren. Ieder in zijn eigen oog. Niet te fotograferen. Niet vast te leggen.
Een freeze frame van het uitdijende universum.

Dana Linssen | @danalinssen