Redactioneel – 20 december 2017

December is de tijd van het jaar waarin cinefielen tot leven komen. Het mooiste en het beste. Maar waarover gaat zo’n filmjaar nou echt? Zou een rijtje films inderdaad kunnen weerspiegelen wat de stand van de wereld is? Of is het vooral het moment waarop filmliefhebbers en critici hun supernova’s kunnen uitdelen?
Vanaf oktober ging Filmjaar 2017 alleen nog maar over Harvey Weinstein en #MeToo. Over de excessen van seksisme en machtsmisbruik in Hollywood. Maar we vergeten dat het hele filmjaar al werd gekenmerkt door een gesprek over identiteit en representatie.
Om te beginnen omdat het een jaar was waarin vrouwelijke regisseurs een aantal van de beste films uit de jaaroogst afleverden: de Hongaarse Ildikó Enyedi met haar Gouden Beer-­winnaar On Body and Soul in Berlijn; de wonderbaarlijk genoeg buiten competitie in Cannes en Venetië vertoonde Un beau soleil interieur van Claire Denis, Agnès Varda’s Visages villages en Zama van Lucrecia Martel, dat ook een van de hoogtepunten van het aanstaande Filmfestival Rotterdam belooft te worden. En: Lynne Ramsay’s You Were Never Really Here (wel in de Cannes-competitie).
Het was het jaar van de ‘wonder women’ en van Wonder Woman, misschien wel het beste voorbeeld van hoe Hollywood vrouwen ziet en representeert. Patty Jenkin’s superheldinnenfilm was zeker niet perfect, maar hoe verrukkelijk verfrissend om naar een vrouw te kijken die in avondjurk haar mannetje staat. En wat een suffe toestand om haar in Zack Snyders Justice League weer in de schaduw van Batman te moeten zien, terwijl de camera vooral alleen haar benen, billen en borsten zag.
Soms is het niet de beste film die het filmjaar vertegenwoordigt. De redactie is er in ieder geval nog niet over uit of Darren Aronofsky’s mother! nou een ode aan Moeder Aarde is of een intens misogyne film die de vrouw voor de zoveelste keer tot passieve muze reduceert. Of iets heel anders. Het was in ieder geval de film waar we denk ik het meest over gediscussieerd hebben.
Daarom is mother! de film waar we ons jaaroverzicht aan hebben opgehangen. Een film over geweld en onverschilligheid van mannen tegenover vrouwen en over de relatie tussen masculiniteit (al dan niet in crisis), narcisme en macht. Die zich zorgen maakt over hoe de mensheid de aarde onderwerpt en uitput. Vragen stelt over kunstenaarschap en de relatie tussen kunst en werkelijkheid en in hoeverre schepping en destructie onvermijdelijk samenhangen. Een paar van onze overwegingen over de vrouw (en de man) anno nu vindt u vanaf pagina 12 en de jaarlijstjes met onze favorieten op filmkrant.nl. Dan rest ons niets anders dan u de laatste dagen van december veel licht in het bioscoopduister te wensen en een filmrijk 2018!

Dana Linssen | @danalinssen