Redactioneel – 13 september 2017

Groepsinterviews tijdens filmfestivals zijn soms net geperverteerde speeddates. Een groepje mensen verzamelt zich rondom een object van verlangen, meestal een ster, of een aankomende ster,  en als het dan echt niet anders kan een regisseur, en begint in het wilde weg vragen af te vuren die je op die manier niet eens aan je meest intieme vrienden zou willen of durven stellen, laat staan aan iemand die je niet kent.
Maar er is altijd een goed excuus. De film. De film gaat over moord. Dus: heeft u ook wel eens iemand vermoord? De film gaat over oorlog. Dus: bent u bang voor oorlog? De film gaat over echt bestaande mensen. Dus: wat vonden zij ervan, hebben zij u geholpen om hen te spelen, hebben zij er hun goedkeurig aan gegeven, hebben ze gehuild toen ze zichzelf zagen?
Vaak ontstaan er aan die tafels trouwens wel gesprekken. Die bijvoorbeeld gaan over de vraag waarom we zo geobsedeerd zijn door de echtheid van films? Alsof we die realistische aanspraak die fotografische beelden op de werkelijkheid maken maar niet los kunnen laten.
En waarom er zoveel biopics worden gemaakt die zich als equivalent van de Borgesiaanse plattegrond 1:1 over het gezicht van de geportretteerde willen leggen als een verstikkende, verduisterende lijkwade? Waarom we zo graag willen dat film realistisch is, terwijl film juist dingen kan laten zien die je niet met je eigen ogen in de buitenwereld kan zien? Zoals een beeld vinden voor hoe mensen zich voelen, of de blikvernauwing in hun gedachten, of de kleurenblindheid waarmee personages de wereld bekijken, en andere meer subjectieve manieren van zien.
Ik schrijf dit tussen wolkenkrabbers en vraag me nog iets anders af: wat als Sergei Eisenstein een iPhone had gehad en filmpjes met verticale kaders had kunnen maken? Hoe groot en imposant waren dan zijn legendarische perspectieven geweest. Hoe verschrikkelijk Iwan.
Het duurt vast niet lang meer voordat de eerste verticale mainstreamfilm wordt geproduceerd. Je zou kunnen zeggen dat Christopher Nolans IMAX-avontuur al een stukje dichter bij de beantwoording van de vraag kwam wat ons perspectief, ons kader voor effect heeft op de werkelijkheid die we zien. Ik heb deze zomer drie versies van Dunkirk gezien, en het waren drie verschillende films. Drie keer Monets kathedraal van Rouen. Monet schilderde die kerk geloof ik wel tien keer. Is er eentje beter? Mooier? Echter? Kan een van die schilderijen de werkelijkheid bedekken?
Film was altijd een lichtdoorlatend medium. Het wordt tijd dat zowel die beelden als de ogen van de critici die ze beschrijven wat transparanter worden.

Dana Linssen | @danalinssen