Redactioneel – oktober 2026

Wie had gedacht dat het Alejandro González Iñárritu zou zijn die ons eindelijk het groteske carnaval van criminelen en idioten dat de VS bestuurt in het volgrijze ornaat van hun doodscultus zou laten zien?

De adem rottend, de koppen verwrongen, de waanzin geëtst in de verblinde ogen. Digger is een krankzinnige mix van het absurde, palliatieve grijs van Roy Andersson en Kubricks Dr. Strangelove (1964). Als incontinente kleine kinderen speelden deze ceo’s, politici en legeraanvoerders ooit op zolder, als incontinente oude mannen vernietigen ze de wereld in hun war room. En de wereld laat het toe. Alles in de film is tegelijk theater en realiteit. We zien het elke dag. De ijdele karkassen die de wereld slopen.

Toevallig zag ik twee dagen later Kubi (2023) van Takeshi Kitano, de Japanse acteur/regisseur en tv-held waarmee onze voltallige toenmalige redactie jaren geleden in een afgeladen restaurant in Rotterdam een komische faux-pas beging toen Kitano te gast was op het IFFR. Een fijne herinnering, ook al was het een blunder. Kubi is een half serieuze, half komische kijk op een van de grote verhalen uit de Japanse geschiedenis: de vereniging in de zestiende eeuw van de strijdende feodale staten door Oda Nobunaga. Laten we zeggen: de Japanse Willem van Oranje. Kitano laat die strijdende partijen zien als een stelletje incompetente, bloeddorstige, machtsgeile criminelen.

Ook min of meer toevallig had ik in de weken daarvoor Deadwood (2004-06) opnieuw gekeken. De geniale serie van David Milch is een portret van Deadwood in South Dakota op een moment dat het nog niet officieel bij de VS hoort en er nog geen wetten gelden. De taal die wordt gesproken is het meest briljante element van de serie: een soort vuilbekkerig shakespeareaans. Een prachtig, stekelig portret van wetteloosheid en de Amerikaanse ziel.

Er zijn talloze internationale films en series die een duister deel van een nationale geschiedenis in de ogen durven kijken. Maar in Nederland blijft het stil. Ik heb het niet over vergoelijkende heldenverhalen anno 40-45 of keuvelende koloniale kostuumdrama’s. Daar zijn er al genoeg van. Ik heb het over je eigen duistere, getergde geschiedenis onder ogen zien. Als komedie, als tragedie, als tragikomedie. Als de thriller die het grootste deel van de geschiedenis is. Zoals Digger doet. En Deadwood. Maar in Nederland is het al decennia zo vreselijk stil op de schermen. Alsof de ge­schiedenis hier niet verder teruggaat dan de paar jaar die we moeten kunnen verantwoorden voor onze belastingopgave.