The Cathedral

Het uiteenvallen van een gezin uit Long Island in de jaren negentig fungeert in The Cathedral als symbool voor het verval van heel Amerika.

Sommige mensen herinneren zich hun jeugd als een periode van ongecompliceerde geborgenheid. De tweede speelfilm van Ricky D’Ambrose (Notes on an Appearance, 2018) toont hoe we soms terugverlangen naar die al dan niet geïdealiseerde tijd.

D’Ambrose reflecteert in het semi-autobiografische The Cathedral op zijn jeugd, vanaf zijn geboorte in 1987 tot ruwweg de eerste regeertermijn van president George W. Bush in 2005. Vanuit het gefictionaliseerde perspectief van Jesse Damrosch – de overduidelijk stand-in van D’Ambrose – toont de film een gezin uit Long Island dat gedoemd is uiteen te vallen.

De ontwrichtende gebeurtenissen in het gezin Damrosch worden doorsneden met archiefbeelden van historische kantelpunten uit die periode, van de eerste bomaanslagen bij de Twin Towers in 1993 tot de gruwelijke gevolgen van orkaan Katrina in 2005. Het zijn onaangename verrassingen die Jesse’s kleine belevingswereld penetreren en hem confronteren met de soms hardvochtige realiteit. Zo toont The Cathedral de teloorgang van een macrokosmos (een land) aan de hand van een microkosmos (een gezin).

In het begin lijkt er nog geen vuiltje aan de lucht. Jesse heeft mooie herinneringen aan zijn eerste levensjaren, getuige een foto van het uitpakken van kerstcadeaus in een woonkamer. De kinderlijke euforie van het tafereel is bijna voelbaar. D’Ambrose keert meermaals terug naar dit dromerige beeld. Later komt een close-up van een catalogus vol speeltoestellen voorbij – die kan het gezin zich dan nog veroorloven. Ook merkt Jesse de “mooie, glanzende, nieuwe schoenen” op van zijn vader Richard.

Halverwege de film ontstaan de eerste scheuren in het firmament: Richards bedrijf loopt niet goed, en hij ruziet voortdurend met Jesse’s moeder Lydia. Ook de Verenigde Staten beleven een turbulente periode, met de aanslagen van 9/11. D’Ambrose giet deze wisselwerking tussen nationale en persoonlijke perikelen in een abstracte, collage-achtige stijl, met een mijmerende voice-over en gesprekken die vooral uitblinken in ongemakkelijke stiltes.

Dat D’Ambrose tegen het einde van de film weer voor even terugkeert naar zijn vroege(re), onschuldige(re) jeugd, als troostrijke remedie tegen alle nationale tegenslagen, is begrijpelijk. Dat gebeurt opvallend genoeg na een fragment van de laatste State of the Union van president Bill Clinton in 2000. Clinton verklaart dan dat Amerikanen “zich gelukkig mogen prijzen dat ze op dit moment in de geschiedenis leven”. The Cathedral ontkracht deze demagogie op pijnlijke wijze en zinspeelt tegelijkertijd op de ellende die ons nog te wachten staat.

The Cathedral is vanaf 13 februari 2026 te zien op Mubi (VoD).