PRIVATE

Strijd op de vierkante meter wordt geleverd in Private, de Gouden Luipaard-winnaar die simplisme en karikaturen heeft vermeden.

"Ik ben bang voor de schaduwen", zegt het jongetje als hij moet gaan slapen. "Niet bang zijn", zegt zijn moeder, "de schaduwen zijn niet echt." We zitten in het huis van een Palestijns gezin in een gebied dat door Israëlische militairen wordt gecontroleerd en het vervelende is dat die schaduwen hier wel echt zijn.
Het middenklasse gezin van de leraar Engels Mohammad en zijn vrouw Samiah leeft in betrekkelijke rust tot hun huis midden in de nacht door Israëlische militairen wordt bezet. De Israëli’s willen het gezin het huis uit hebben maar Mohammad weigert te vluchten. "Zijn of niet zijn", legt hij zijn vrouw voor. Goed, denkt de commandant, we zullen zien wie het hier het langst uithoudt. Vanaf dat moment mag het gezin niet meer op eerste verdieping komen. Ze moeten zich terugtrekken in de huiskamer — overdag mogen ze wel gewoon gaan werken — en alleen met speciale toestemming mogen ze in de keuken komen om te eten.
De bezetting van het huis is een verbeelding van de bezetting van Palestijns land, tot en met de avondklok die hen aan de woonkamer gekluisterd houdt. Elke vierkante meter is strijd geworden, zegt de Italiaanse regisseur Saverio Costanzo. De jarenlange bezetting heeft zich van buiten naar binnen verplaatst en zelfs binnen de hoofden van de bewoners moet van alles worden bevochten. Mohammad wil laten zien dat hij niet zo gemakkelijk is weg te jagen maar Samiah ziet het belang niet in van zoveel koppigheid. Hun kinderen willen liever hardhandig duidelijk maken wat ze vinden. Zoals bij ieder normaal mens lopen de spanningen op bij het constante geluid van vreemdelingen in huis. "Wat is er nou zo mooi aan dit huis", wil een van de kinderen weten. Het is in ieder geval hún huis, vindt Mohammad. En dus blijft hij, zelfs met een pistool op zijn hoofd.

Televisieclip
De dertigjarige Italiaan Costanzo kreeg voor zijn debuut van de Italiaanse filmkritiek een Zilveren Lint voor Beste Nieuwe Regisseur. Op het filmfestival van Locarno kreeg Private in augustus een Gouden Luipaard voor Beste Film en Mohammad Bakri kreeg er een Bronzen Luipaard voor Beste Acteur. Dat zijn personage in Private Mohammad B. heet, suggereert dat hij zich nauw met het conflict verbonden voelt. Drie jaar geleden maakte Bakri Jenin, Jenin, nadat de Israëli’s in het vluchtelingenkamp hadden huisgehouden.
Hoewel de Oecumenische Jury van het festival de film een speciale vermelding meegaf, is de boodschap van Private niet "Kom op jongens, eigenlijk zijn we allemaal vrienden dus hou op met die oorlog". De spanning is constant voelbaar en pas als de aftiteling begint, is duidelijk dat er niet nog meer schoten gelost zullen worden. Private geeft geen simplistische verklaring voor Palestijns radicalisme en maakt ook geen karikaturen van Israëlische militairen. Behalve een korte televisieclip van een demonstratie van ‘martelaren’ en het slotnummer van Roger Waters wordt het politieke verhaal nergens hardop uitgesproken. De film laat vooral zien hoever de bezetting doordringt in de levens van mensen die zich afzijdig proberen te houden. Een conflict als dit is als een zwart gat: op den duur wordt alles mee de diepte in gesleurd.

Ronald Rovers