PRIEST

Klem tussen altaar en homobar

  • Datum 08-01-2011
  • Auteur
  • Gerelateerde Films PRIEST
  • Regie
    Antonia Bird
    Te zien vanaf
    01-01-1994
    Land
    Groot-Brittannië
  • Deel dit artikel

De Britse film Priest van Antonia Bird geldt als controversieel. De priesters die er in voorkomen zijn net mensen: ze schelden, drinken en vrijen. Met veel gevoel voor timing wordt Priest in Amerika uitgebracht op Goede Vrijdag. Katholieke actievoerders dreigen het Sneeuwwitje-imago van de Walt Disney Company te beschadigen wegens hun betrokkenheid bij de film. De film zelf blijkt heel wat braver dan het rumoer belooft.

Het draait in Priest om Greg, een jonge katholiek die als priester zijn intrede doet in een parochie te Liverpool. De ruimdenkendheid van de toegewijde priester wordt vrijwel direct op de proef gesteld wanneer hij ontdekt dat zijn collega Matthew het niet zo nauw neemt met het celibaat. Hij deelt zijn leven en erger nog, zijn bed met een vrouw. Een constatering die voor Greg moeilijk te verteren valt. Matthew blijkt in meerdere opzichten een geheel eigen invulling te geven aan het geloof. Hij spreekt niet over schuld en boete maar over de ontwikkeling van de mensheid en spoort zijn volgelingen dan ook aan de kansen die het leven biedt ten volle te benutten. Een partijtje ‘karaoke’ in de kroeg doet wat Father Matthew betreft dan ook geen afbreuk aan zijn toewijding.
Verassend genoeg blijkt Greg, terwijl hij Matthew verwijt zijn waardigheid te grabbel te gooien, zelf zonder zichtbare schroom een homobar binnen te stappen. Daar ontmoet hij Graham en gaat mee naar diens huis. Hun nachtelijk avontuur geeft Greg de gewenste lichamelijke bevrediging maar brengt hem geestelijk in nood. Die gewetenswroeging achteraf, daar kan ik me alles bij voorstellen, maar de logica van de fase daarvoor is me ontgaan. Is die priester al zo snel van zijn rigide en celibataire ideeën afgebracht dat hij zich zonder gêne in de homo-scene stort en zich moeiteloos overgeeft aan de daar geldende codes? Zijn homoseksuele geaardheid is voor hem kennelijk al een uitgemaakte zaak. Die overgang komt onverwacht en is wat groot. Maar goed, terug naar het verhaal.

Gillende sirenes
Gekweld door de verleidingen van het leven raakt Greg in gevecht met zichzelf over de juiste invulling van zijn priesterschap. Wanneer de jonge Lisa hem tijdens de biecht vertelt dat zij door haar vader seksueel wordt misbruikt, raakt Greg nog meer verstrikt in zijn onvermogen daadkrachtig op te treden. Arme jongen, wat een verdorven wereld. Hij schreeuwt het uit tegen de naakte Christus aan de muur. Wanneer Graham tijdens de communie voor hem verschijnt in afwachting van een hostie, weigert Greg, overmand door de aan zijn netvlies voorbij schietende vrijages, hem deze te geven. Exit Graham.
Greg vecht tegen zijn gevoelens voor Graham, waarbij niet zozeer zijn seksuele voorkeur hem parten speelt alswel zijn voorkeur voor seks. Maar het vlees is zwak, dus hij zoekt hem toch weer op. Zij treffen elkaar in een auto op een parkeerplaats, alwaar de politie, ondanks de beslagen ruiten, van grote afstand ziet dat daar twee mannen aan het zoenen zijn. Wederom, zoals in elke scène waarin de mannen samen zijn, wordt het innerlijke conflict van de jonge priester gesymboliseerd door gillende sirenes.
Greg belandt op het bureau, want aanstootgevend homoseksueel gedrag is in dat puriteinse ‘enge land’ nog steeds verboden. Het voorval haalt de krant waarop Greg een halfzachte poging tot zelfmoord onderneemt en in het ziekenhuis terecht komt. Daar wordt nog even een ‘homofoob’ ten tonele gevoerd, vermoedelijk om de absurditeit van de heersende Engelse opvattingen nogmaals kenbaar te maken. Na zijn herstel ontvlucht Greg Liverpool. Matthew haalt Greg over om nog één keer samen een mis te leiden. Terwijl Matthew een lans breekt voor homoseksualiteit en Greg zijn geloofsgenoten om vergeving vraagt is er slechts één volgeling die bij hem de hosti komt halen: Lisa.

Drakerigheid
Het melodramatische einde wordt muzikaal omlijst met ‘You never walk alone’. De ultieme vergeving wordt geschonken door een meisje, niet door God of de priester. Een beetje zelfspot in een film is leuk: ‘kijk eens mensen hoe hypocriet we zijn in ons geloof’. Een beetje drakerigheid mag ook best: een om Greg en Graham heen draaiende camera als ze op het strand zijn, slowmotion beelden na hun eerste vrijpartij en een priester die op de schouder van Lisa in snikken uitbarst. Leuk, maar laat dan ook zien wat de onderliggende boodschap is die de kijker moet oppikken.
Nu blijft de kijker met lege handen achter. Er worden een aantal aanzetten gegeven waarvan je hoopt dat ze aan het eind van de film bij elkaar komen. Dat gebeurt niet. De fitnessmanie van Greg: alle homo’s doen aan fitness of de legitimatie voor de homofobische gevoelens van Gregs sportmaatje? En wat is de moraal van het incestverhaal? Hypocrisie, machteloosheid, berusting? Zeg het maar.
In ‘The Guardian’ wordt Antonia Bird aangeduid als een cinematografisch kind van Ken Loach. Qua stijl zijn er overeenkomsten: geen mooifilmerij maar een vrij sobere cameravoering waardoor de grauwheid van het Britse stadsleven in al zijn facetten naar buiten komt. Priest combineert echter op een volstrekt ongeloofwaardige wijze een hedendaagse wereld met die van het priesterschap en mist inhoudelijk het beklemmende, directe, eenduidige en tegelijkertijd milde wat de aanklachten van Loach kenmerkt.

Denise van Laar