Happily Ever After

Wat Tatjana Božic doet in de moedige ego-documentaire Happily Ever After zouden meer mensen moeten doen: erachter proberen te komen waar hun ingesleten gewoontes vandaan komen.

Happily Ever After van de Kroatisch-Nederlandse filmmaakster Tatjana Božic begint met een vraag die al langer aan haar knaagt: waarom hebben al haar vriendjes haar verlaten, terwijl deze mannen later wel een vaste relatie konden opbouwen met andere vrouwen? Dapper zoekt Božic haar ex-geliefden op om erachter te komen waar ze op zijn afgeknapt. Ze vertellen allemaal dat ze haar in het begin van de relatie zagen als een sterke, onafhankelijke vrouw (‘stoere filmmaakster in Moskou’), maar dat Božic zich al snel ontpopt tot een vrouw die constant bevestiging zoekt en zich geheel aan de wensen van de man aanpast — een klassiek voorbeeld van verlatingsangst. Zolang je het de ander maar naar de zin maakt, blijft hij wel bij me, is dan de onbewuste redenering, maar het tegenovergestelde is juist het geval: de man herkent de onafhankelijke vrouw waar hij op viel niet meer terug in de talloze ruzies waarin ze eigenlijk smacht naar bevestiging van ’s mans liefde.
De documentaire voedt de theorie dat verlatingsangst vaak geworteld is in de jeugd. Božic’ moeder heeft haar de eerste vier levensjaren ver weg bij haar grootouders ondergebracht om te kunnen werken, zodat Božic na vier jaar terugkeerde bij een vreemde moeder. Eenmaal volwassen hoopt Božic waarschijnlijk dat ze door haar onafhankelijke opstelling door niemand kan worden gekwetst, maar eigenlijk is ze nog steeds dat kleine meisje dat aandacht tekort is gekomen en nu gerustgesteld wil worden.
Het kan ontluisterend zijn om tot dit soort inzichten over jezelf te komen, het kan voelen als een soort demasqué, maar het is wel eerlijk en moedig om jezelf zo tot op het bot te analyseren. Het kan juist als een opluchting voelen. Want als je niet diep durft te gaan, kun je blijven hangen in de cirkelende bewegingen die Božic ook genadeloos toont: de pijnlijke ruzies met haar laatste vriend (die ook afwisselend de camera ter hand neemt), die beiden tot wanhoop drijven omdat ze hun onuitgesproken behoeftes nog niet kennen. Een nietsontziende documentaire als Happily Ever After zou weleens een eyeopener kunnen zijn voor veel mannen en vrouwen die zichzelf nog niet aan een grondig zelfonderzoek hebben onderworpen.

Mariska Graveland