Dummy Jim

Voeten op de pedalen en meefietsen maar naar de Poolcirkel met Dummy Jim in een liefdevolle en poëtische film die de wijde wereld en het filmkader doorkruist.

Het is waargebeurd. Maar in de handen van Matt Hulse wordt het verhaal van de dove Schot James Duthie, bijgenaamd Dummy Jim, die in 1951 in z’n uppie naar de Poolcirkel fietste een sprookje. Een sprookje dat past in de traditie van knutselfilmer Michel Gondry en dat knipoogt naar de manier waarop in de films van Jacques Tati over de zwaartekracht wordt gestruikeld. Maar voor wie het werk van multimediakunstenaar Matt Hulse kent is de film vooral heel authentiek en eigen.
Wat er allemaal waargebeurd is en wat niet, dat doet er helemaal niets meer toe, als de film eenmaal van start is gegaan in een speelse en lo-fi-mix van primitieve animaties (in Nederland aangekomen zien we een dans van wasknijpers en zeepbellen), geluidsopnames, 16mm-filmpjes van de echte Dummy Jim, caleidoscopische splitscreens die ons door de duizenden kilometers van zijn fietstocht voeren, tactiele observatieshots, en scènes waarin de dorpsbewoners het verhaal van Duthie voor een toneelvoorstelling ensceneren. De film is associatief, maar voelt nergens overvol, vooral dankzij de folky soundtrack van The One Ensemble and Sarah Kenchington, die tegen de licht ontstemde tonen van oude grammofoonplaten en minimal music aanwalst. Je zou het een gemoedelijke hipsterfilm kunnen noemen, door z’n voorliefde voor gebreide spencers en robuuste rijwielen. Je zou hem met het idiosyncratisch-nostalgische universum van een regisseur als Wes Anderson kunnen vergelijken (van The Fantastic Mr. Fox tot Moonrise Kingdom).
Dat zijn allemaal aanbevelingen om te gaan kijken. Maar dan is het zaak om te ontdekken dat Dummy Jim niet alleen maar knus is en een beetje wringt, maar ook een film is die over afstand en ruimte gaat. In de echte wereld en binnen het frame. Je kunt ontdekken dat de topografische expedities van Duthie gelijk op gaan met de ruimtelijke verkenningen van het kader door Hulse. Dat afstand ook een functie van tijd is. En dat een film die zo poëtisch en vol beeldliefde is zo heel plezierig ook stiekem het medium zelf onderzoekt. En z’n waarde opnieuw vaststelt. Want net zoals topografie in tijden van GPS en Street View iets virtueels geworden is, is film dat door de digitalisering ook. In die zin maakt Dummy Jim ons bewust van de hoe de wereld klinkt voor doven en eruit ziet voor blinden zoals wij.

Dana Linssen