DE BANKROET JAZZ

Met goed gevoel voor timing presenteert Uitgeverij IJzer ‘de eerste film over de kredietcrisis’. Een boek met een dvd erbij. Altijd fijn. Het blijkt te gaan om een found footage montagefilm van Leo van Maaren en Frank Herrebout naar een scenario van visionair Paul van Ostaijen. Inderdaad de Vlaamse dichter die fan was van Asta Nielsen en zijn cinegedicht Opdracht aan Mijnheer Zoënzo (1921) begon met de woorden: ‘U zal veel worden vergeven / want / gij hebt veel films gezien.’
Visionair blijft hij, want de ‘kredietcrisis’ die hij in zijn scenario uit begin jaren twintig voorzag is de Beurskrach van 1929. Of toch niet? De bankroet jazz is eigenlijk een revolutionair pamflet om de ‘dadaïstische revolutie’ aan te kondigen. Het beschrijft hoe in een Berlijnse arbeiderswijk een ‘dadaconsortium’ wordt opgericht, dat op de klanken van de jazz eerst Berlijn en dan de rest van Europa aan het dansen krijgt waarop vervolgens de hele wereld op z’n kop staat en over de kop gaat. Banqueroute. Pleite. Zoals ook het tijdschrift heette dat de Berlijnse dadaïsten in die dagen uitgaven.
Vrolijke avant-gardistische kolder dus. En wie niet meer verwacht dan een min of meer één op één vertaling van Van Ostaijens invallen, die beleeft veel plezier aan de film die Van Maaren en Herrebout naar aanwijzing van het scenario uit het archief van het Filmmuseum monteerden. De collagefilm: helemaal dadaïstisch genre nummer 1 natuurlijk. Stiekem zijn de (facsimile) scenario’s van De bankroet jazz en voorloper De jazz van het bankroet in het bijgeleverde boek leuker, swingender, ontregelender.
Dana Linssen