An Episode in the Life of an Iron Picker
Geen geld, geen operatie
Roma’s spelen toch allemaal viool en leven met passie en vuur? De Bosnische filmmaker Danis Tanovic komt met een realistischer beeld.
Soms arriveren films precies op het juiste moment. Zoals An Episode in the Life of an Iron Picker — even oefenen op de titel — van Danis Tanovic. Dat in Bosnië en Herzegovina de bevolking de laatste maanden voor het eerst sinds de burgeroorlog (1992-1995) massaal demonstreert tegen corruptie, vriendjespolitiek en het gebrek aan perspectief in het land, wordt begrijpelijk na het zien van de vijfde film van Tanovic.
An Episode gaat over discriminatie van Roma in Bosnië, maar het gaat de filmmaker om meer. De Bosnische regisseur, die in 1993 als 22-jarig broekie met No Man’s Land de Oscar voor Beste Buitenlandse Film won, zegt in de persinformatie verbijsterd te zijn over de huidige Bosnische samenleving. Terwijl in de oorlog mensen hun leven voor elkaar en vluchtelingen riskeerden, keert men zich nu af van de ellende van anderen. Gedreven door frustratie en woede over het gebrek aan solidariteit richtte Tanovic met andere politieke activisten zes jaar geleden de multi-etnische politieke partij Nasa Stranka (Onze Partij) op. De Groen Links- achtige partij is in Sarajevo inmiddels de vierde partij.
Tanovic’ politieke, beter gezegd: humane betrokkenheid is in al zijn films te vinden, maar nooit zo direct als in An Episode. De inspiratie was een krantenbericht van drie jaar geleden over een Roma-stel, waarvan de vrouw na een miskraam in een ziekenhuis de noodzakelijke curettage niet kreeg. Het onverzekerde stel kon de ingreep niet betalen en werd naar huis gestuurd. Dat zonder de operatie de vrouw aan infecties zou kunnen overlijden, interesseerde de artsen niet. Tanovic vond de gebeurtenis tekenend voor de nare, bikkelharde sfeer in zijn land. Hij zocht het Roma-stel in hun dorpje op en liet hen, en hun twee kinderen, voor de camera de gebeurtenissen naspelen. Het resultaat is deze gedramatiseerde documentaire.
De film begint met de dagelijkse gang van zaken in het gezin, waarin de man met het verzamelen van oud ijzer de schamele kost verdient. Het gaat mis als zijn vrouw een miskraam krijgt maar bij het ziekenhuis zonder verdere behandeling naar huis wordt gestuurd. "Geen geld, geen operatie", vat een arts het ziekenhuisbeleid kernachtig samen. Wanhopig probeert de man aan het benodigde geld (meer dan zeshonderd euro) te komen. Dat hij een oorlogsveteraan is, maakt de situatie extra wrang. Vier jaar streed hij aan het front, maar na thuiskomst liet de overheid hem financieel barsten.
Je moet een hart van steen hebben om niet mee te leven met het gezin in An Episode in the Life of an Iron Picker, maar de authenticiteit is geen garantie voor een meeslepend drama. Het zichzelf spelende echtpaar bewijst met houterig spel dat het een misverstand is te denken dat mensen altijd overtuigend zichzelf kunnen spelen. Het is een vreemde paradox: met geweldige professionele acteurs was An Episode in the Life of an Iron Picker minder authentiek, maar overtuigender geweest.
Jos van der Burg
