Webfilm: video-on-demand hobbels

  • Datum 08-08-2012
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Brein versus Pirate Bay

Ondanks blokkades zetten Nederlanders hun onbetaald downloaden-praktijken onvermoeid door. Ondertussen doet de industrie volgens een adviesrapport aan de overheid te weinig om een actueel legaal aanbod te realiseren.

Een Pyrrusoverwinning. Zo kun je met terugwerkende kracht de slag noemen waarin Stichting Brein zegevierde over XS4ALL en Ziggo. De rechter legde de internetproviders op torrentsites als The Pirate Bay te blokkeren, maar wat bleek niet lang daarna? Het delen van film- en muziekbestanden binnen de Nederlandse grenzen ging onverminderd door.

Slechts 30% van de Nederlanders zegt dan ook uitsluitend via legale webdiensten aan audiovisuele content te komen. Dat betekent dat de overige 70% ten minste wel eens gebruik maakt van torrentsites en andere illegale uitwisselingsplatformen. Binnen deze groep geeft weer bijna de helft volgens het recente adviesrapport aan de overheid Digitale drempels toe dat zelfs uitsluitend te doen. Percentages die in werkelijkheid nog hoger kunnen liggen, want niet alle ondervraagden geven graag toe webdiensten te gebruiken die de wet overtreden. Downloaders doen dat volgens het Nederlandse wetboek zelf niet — zolang ze alleen binnenhalen en niet (opnieuw) aanbieden.

Een andere interessante bevinding uit het onderzoek: voor het zogenaamde substitutie-effect bestaat geen overtuigend bewijs. Het beeld is tegenstrijdig: volgens sommige studies is downloaden uit illegale bron alleen schadelijk voor de verkoop en verhuur van dvd’s, volgens andere studies ook voor het bioscoopbezoek. Maar er zijn ook onderzoeken waarin helemaal géén negatief effect werd gevonden.

De discussie over de (on)wenselijkheid van cinefielen die het recht in eigen hand nemen, is daarmee nog niet ten einde. Natuurlijk: vanuit principieel oogpunt verdienen kunstenaars en andere creatievelingen een redelijke vergoeding voor hun werk. Maar de praktijk leert anders, zolang zoveel zo snel en helemaal gratis wordt binnengehaald — alle inspanningen van Brein ten spijt.

Er is nog een belangrijk detail: de dubbelhartige rol van de industrie. Die bewandelt met de inzet van Brein en andere rechtenorganisaties de negatieve weg: aanpak, bestrijding, handhaving. Zonder er een (positief!) aanbod tegenover te zetten. De onderzoekers constateren wat iedereen met eigen ogen kan zien: het video-on-demand-aanbod is onder de maat. En dan gaat het niet alleen om de grote festivalfilms of wat recent in de bioscoop te zien was, maar ook om de vertrouwde klassiekers en obscure culthits. Het spreekt in dat opzicht boekdelen dat Mubi min of meer gedwongen moet kiezen voor een ander distributiemodel, omdat het zo moeilijk tot afspraken met rechthebbenden kan komen.

Tja, wie gaat er dan naar de bioscoop of videotheek als het alternatief twee muisklikken ver weg is? En ook nog gratis — wat bij de Hollandse kruideniersmentaliteit extra zwaar zal wegen.

Dat neemt niet weg dat de vraag er gewoon is. De stevige afzetgroei van video-on-demand zet volgens het rapport de komende jaren door, net als de krimp in de dvd-verkoop en -verhuur. De technologie die het probleem vormde, biedt dus in feite de oplossing: het downloaden verliest terrein aan streaming diensten. De notie van eigendom en bezit van een film verdwijnt, je neemt deze alleen nog voor bepaalde tijd in bruikleen. Dus hup filmproducenten, even over die drempel heen. Want anders zal de filmliefhebber zeker niet geneigd zijn zijn gedragspatroon te veranderen.

Niels Bakker