Webfilm: Ai Weiwei’s Grass Mud Horse Style

  • Datum 28-10-2012
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Ai Weiwei’s Gangnam Style: handboeien in plaats van lasso

Ai Weiwei’s zoveelste aanval op de Chinese censuurpolitie werd als gewoonlijk razendsnel gecensureerd. De parodie op wereldhit Gangnam Style lijkt een protestsong zonder diepgang, maar zit conceptueel toch weer uiterst slim in elkaar.

En weer slaagt hij erin de ogen van de wereld op zich te vestigen, zonder in eigen land te worden opgemerkt. Ai Weiwei, de Chinese dissidentkunstenaar, maakte de zoveelste parodie op Gangnam Style, het razend populaire paardendansje van de Zuid-Koreaanse rapper PSY. Maar nog voordat een paar duizend Chinezen het YouTube-filmpje konden aanklikken, hadden de autoriteiten het alweer van het web gehaald.

Het is het bekende liedje, met een steeds wrangere ironie. Elk verzet van Ai Weiwei tegen de Chinese censuur wordt in no time onderwerp van diezelfde censuur. Zeker als hij zijn Gangnam Style-versie Grass Mud Horse Style noemt, de Chinese benaming voor protesteren tegen internetcensuur. Het maakt zijn ludieke acties des te effectiever: de razendsnelle verboden lijken alleen maar zijn gelijk te onderstrepen.

Toch laadt Ai Weiwei de verdenking op zich gemakkelijk te willen scoren. Een persiflage op een videoclip die bijna 600 miljoen keer is bekeken en onlosmakelijk deel uitmaakt van de vermaakscultuur — is dat niet een beetje goedkoop? Het garandeert in elk geval massale aandacht, zeker als je behoort tot ’s werelds meest invloedrijke kunstenaars. Ook in Nederland namen de meeste belangrijke nieuwsmedia de viral razendsnel over — van de NOS tot NRC Handelsblad en De Telegraaf.

Het werkt, zolang Ai Weiwei ook echt wat te zeggen heeft. Op het eerste gezicht lijkt dat niet het geval. Gehuld in een roze t-shirt en zwarte pantalon, maait en zwaait de rondbuikige kunstenaar met grijze plukbaard wild om zich heen, bijgestaan door een bonte waaier Aziaten en westerlingen met een even matig ritmegevoel. Het is één grote klucht, net als de boertige clip van PSY. Dat is zelf overigens ook een parodie, op de decandente levensstijl van hippe Zuid-Koreanen.

Maar de oppervlakkige esthetiek blijkt, zoals vaker bij Ai Weiwei, schijn. Het herhaalde luchtzwaaien met de lasso vormt de kern van PSY’s rodeo-moves. Een ironische verwijzing naar de western-heroïek van de autonome cowboy, die zich niet laat temmen. Ai Weiwei is zo’n cowboy. Met als verschil dat hij met handboeien zwaait: een speelse provocatie aan het adres van de autoriteiten, die hem daarmee proberen te vangen.

Bij PSY is de lassobeweging evengoed een pornografisch symbool, voor de noeste krijger die een vrouwtje verovert. Het lijkt in videoclips soms wel de heersende mythe: de strijd om de aperots, waarin een machozanger in zijn paringsdrang de concurrentie aan de kant zet. Ai Weiwei is, behalve voor belastingontduiking, aangeklaagd voor het verspreiden van porno op het web. Grass Mud Horse Style is bedoeld als self fulfilling prophecy aan het adres van de autoriteiten. Als zij zo graag willen dat hij porno maakt, dan zal hij porno maken!

Zo steekt de conceptueel kunstenaar behendig de draak met de Communistische Partij. De tragiek is alleen: zijn humoristische vrijzinnigheid zal het niet snel winnen van hun dorre machtsuitoefening. Ai Weiwei kan als eenling wel een tikje uitdelen, maar hij bezit niet de harde hand van het staatsapparaat.

Niels Bakker