Regis­seur Sjach­na­za­rov uit twijfel op Rus­sische staats­zender

Zero Town

Het ongemak hing bijna tastbaar in de televisiestudio toen Karen Sjachnazarov het woord nam tijdens een talkshow van Russia-1. De regisseur is regelmatig te gast bij de staatszender en is doorgaans pro-Poetin, maar liet nu een ander geluid horen: twijfel. Rusland-watchers beschouwen zijn uitspraken als het begin van een voorzichtige draai in de propagandastrategie van het Kremlin.

“We zien geen massale militaire overgave. We zien bepaald geen vriendelijkheid van de Oekraïense burgers. Wat we wel zien is veel verzet van het Oekraïense leger.” Dat is wat Sjachnazarov onder andere zei. Op zich milde kritiek maar in een land waar de machthebbers iedere vorm van tegenspraak beschouwen als verraad, is het nogal wat. Er wordt dan ook gedacht dat de regisseur fungeert als officieuze spreekbuis van de autoriteiten, die proberen hun verhaal bij te buigen. Het feit dat Sjachnazarov zijn uitspraken deed tijdens een talkshow die niet live werd uitgezonden, versterkt die indruk. Zijn twijfels zijn niet ‘per ongeluk’ naar buiten gekomen.

Sjachnazarov is een belangrijke Poetin-loyalist. Toen hij in 2014 zijn steun uitsprak voor de annexatie van de Krim kwam hem dat op internationale kritiek te staan en kreeg hij de status van persona non grata in Oekraïne. In eigen land maakt hij sinds 2005 deel uit van de burgerkamer van de Russische federatie, een raadgevend gremium dat ook wetsvoorstellen kan doen. Daarnaast is hij al 24 jaar directeur van Mosfilm Studios.

Sjachnazarovs filmografie gaat terug tot 1975. In 1987 won hij zijn eerste prijs tijdens het Moscow International Film Festival met de korte film Courier. Zero Town (1989), over een reiziger die in een klein stadje verstrikt raakt in onnavolgbaar totalitaire politiek, werd internationaal geroemd om de kritiek op de vroegere Sovjetunie die er in doorklonk. White Tiger (2012) schopte het tot Russische inzending voor de Oscars maar haalde de shortlist niet.

Een aantal van Sjachnazarovs films zijn vertoond tijdens het International Film Festival Rotterdam. In 1999 stonden Zero Town en The Day of Full Moon (1998) op het programma. Drie jaar later werd Poisons or the World History of Poisoning (2001) geselecteerd.