Platform LightHouseTV kaapt docu Koomen en Ruven

Het zonder toestemming en vergoeding uitzenden van iemands documentaire is schending van het auteursrecht. Maar als er dan ook nog in wordt geknipt en de film wordt geframed op een manier die niet overeenkomt met de bedoelingen van de maker, is er sprake van regelrechte kaping. Het overkwam Paul Ruven en de door hem geproduceerde documentaire Beerput Nederland.

Als collega’s hem er niet op hadden gewezen, was Paul Ruven er waarschijnlijk nooit achter gekomen dat Beerput Nederland (2017) online werd aangeboden door LightHouseTV. Het platform had de door hem geproduceerde documentaire van regisseur en scenarist Wilfried Koomen zonder toestemming of vergoeding overgenomen. “Bovendien waren de credits eraf geknipt en was er een andere titel opgeplakt,” vertelt Ruven. “Na het openingsshot kwam iemand in beeld die de film introduceert en gedurende de hele looptijd stond het logo van LightHouseTV in de bovenhoek – alsof het hun productie was. Op verschillende momenten werd de film ook nog onderbroken voor reclameboodschappen van sponsors als Bob de Keukenbouwer, partijen met wie ikzelf nooit in zee zou gaan.”

Het betreffende platform is relatief nieuw maar de drijvende kracht loopt al een tijdje mee in het mediacircuit. Het gaat om Flavio Pasquino, een voormalig profwielrenner die later sportcommentator werd en tijdens de coronaperiode zijn werkveld uitbreidde tot maatschappelijk-politieke onderwerpen. In 2020 begon hij het YouTube-kanaal blckbx, maar bij dat nieuwsplatform werd hij vorig jaar op non-actief gesteld na een conflict met het bestuur. Vervolgens begon hij LightHouseTV, dat volgens de website gewijd is aan “oprechte waarheidsvinding en onmisbare duiding van de wereld om ons heen”. De keuze voor 5 mei, Bevrijdingsdag, als lanceerdatum zegt iets over de plek die LightHouseTV inneemt binnen het politieke spectrum. Het platform van Pasquino, die zichzelf zonder omhaal ‘complotdenker’ noemt, richt zijn pijlen vooral op de overheid, die niet te vertrouwen, corrupt en ronduit crimineel zou zijn, en issues rondom klimaatverandering.

Dat is niet bepaald het gezelschap waar Ruven zich mee associeert. “Ik heb meteen geprobeerd contact op te nemen met LightHouseTV om mijn werk offline te laten halen,” vertelt hij. “Omdat een telefoonnummer op de website ontbreekt, heb ik het contactformulier ingevuld. Maar geen reactie. Daarna heeft de KRO, de omroep waarvoor ik de documentaire heb gemaakt, het ook nog geprobeerd. Toen zij ook geen antwoord kregen, hebben ze hun juridische afdeling erop gezet en toen is de documentaire heel snel verwijderd.”

De Nederlandse Audiovisuele Producenten Alliantie (NAPA) komt dit soort zaken niet vaak tegen, maar vindt het geheel terecht dat producenten zich verweren tegen misbruik van hun werk. “Als vereniging maken wij ons sterk voor de strijd tegen piraterij en producenten zijn ook vertegenwoordigd in Brein, dat heel concreet namens rechthebbenden auteursrechteninbreuk bestrijdt”, stelt directeur Anna Pedroli. “Vanzelfsprekend is het waardevol als documentaires impact hebben op de maatschappij en vertoond worden, maar dan wel op de juiste manier, dus met toestemming van de producent, creditvermelding voor de rechthebbenden en zonder het werk uit zijn verband te rukken.”

Een duidelijk geval van auteursrechtbreuk, noemt Bastiaan van Ramshorst, directeur van Stichting Brein, de ‘kaping’ van Beerput Nederland. “Ik had niet eerder gehoord van LightHouseTV en ik kan niet beoordelen of dit een eenmalige uitglijer is. Maar dat het tot stappen van een juridische afdeling moet komen, is kwalijk. Dat zorgt toch weer voor kosten.”

In het algemeen grijpt de anti-piraterijwaakhond niet in bij individuele incidenten. “Dat is aan  de rechthebbenden zelf”, legt Van Ramshorst uit. “De FIOD komt alleen in actie als er sprake is van grootschalige inbreuk die gepaard gaat met grote criminele omzetten. Wij van Brein zijn er voor de collectieve civiele handhaving en kunnen pas in actie komen als er werk van meer dan één maker in het geding is. Als er meer filmmakers zijn die hun werk onrechtmatig terugzien op LightHouseTV roep ik ze op contact met ons op te nemen.”

Brein probeert in eerste instantie contact op te nemen met de partijen die in de fout zijn gegaan. “Voor LightHouseTV geldt dat niet, maar in de meeste gevallen zijn die anoniem omdat ze illegaal zijn. Dan benaderen we tussenpartijen en facilitators zoals hosting providers, de registrars die domeinnamen beheren, betalingsproviders of advertentietussenpersonen om de inbreuken te helpen stoppen.”

In het geval van The Pirate Bay spande Brein in 2016 een kort geding aan tegen accessproviders XS4ALL en Ziggo. Dat was de eerste grote zaak over digitale piraterij in Nederland, die resulteerde in het blokkeren van de torrentsite. In samenwerking met de ministeries van Justitie en Economische Zaken werd daarna een Convenant Blokkeren Websites opgesteld, waardoor ieder vonnis tegen één accessprovider bindend is voor alle accessproviders. “Als er een vonnis is, wordt dat bovendien gedeeld met Google”, vertelt Brein-directeur Van Ramshorst. “Die wist dan alle zoekresultaten met betrekking tot die illegaal aangeboden content.”

Zover is het nog niet in het geval van LightHouseTV. Maar of de omgang met Ruvens documentaire een oprechte fout, iets te enthousiaste toe-eigening van andermans intellectuele eigendom of kwade opzet was, blijft in het midden. Filmkrant heeft geprobeerd contact op te nemen voor wederhoor. Maar het platform, dat in zijn redactiestatuten expliciet een alinea heeft gewijd aan plagiaat en herhaaldelijk hamert op “een zo groot mogelijk waarheidsgehalte, met een zo groot mogelijke nauwkeurigheid en precisie”, reageert niet op onze verzoeken.