One Night Stand XII: Hetty de Kruijf

Voorbij het anonieme cijfertje

In november en december worden wekelijks nieuwe middellange Nederlandse films uitgezonden op NPO3. Ze zijn onderdeel van de twaalfde One Night Stand-reeks. De tweede uit te zenden film is het nu al bekroonde Jungle van Hetty de Kruijf (een Gouden Kalf voor hoofdrolspelers Majd Mardo en George Tobal én een nominatie voor beste tv-drama). Een indrukwekkende film over twee jonge Syriërs in het vluchtelingenkamp van Calais. "Ik moest altijd verdedigen waar ik films over wilde maken."

Als half-Engelse ging ze iedere kerst met haar familie naar Engeland. Ze kwamen daarvoor met de auto langs Calais, en opeens stonden daar die enorme, wit afgeschermde hekwerken langs de snelweg. Metershoog, met scheermesdraad erop. De verrijzenis van een vluchtelingenkamp. Zonder dat Hetty de Kruijf het toen zelf nog wist, ontstond met dat schrikwekkende beeld de basis van Jungle. "In 2015 had ik me per mail aangemeld als vrijwilliger, maar de eerste keer dat ik daar écht heenging met een aantal vrienden, een jaar later, was een complete shock. Het was alsof ik van het een op het ander moment in een derdewereldland stapte. Je had daar alles. Het was een soort micro-civilisatie die ze zelf gemaakt hadden met winkels, restaurants, een schooltje, een bibliotheek en zelfs een nachtclub. Het was vreselijk want er waren haast geen sanitaire voorzieningen, het was modderig en nat, het stonk heel erg. Maar ik zag ook heel veel moois, omdat iedereen er het beste van probeerde te maken."
"Op de derde dag tijdens die reis heb ik een jongen ontmoet van mijn eigen leeftijd die de droom had acteur te worden in London. Hij heette Benyamin. Hij is eigenlijk de inspiratie geweest om er een film over te maken. Door hem werd dat anonieme cijfertje in het nieuws opeens een mens, een persoon waar je je mee kan verbinden en mee identificeert."

Arabisch gesproken
Hoewel ze uiterlijk totaal verschillend zijn, zit er een mooie overeenkomst in De Kruijfs afstudeerfilm Nachtoord (2015) (waarin een jonge sleutelmaker stiekem de huizen van zijn klanten bezoekt) en Jungle. Beide gaan over jongeren die er van dromen hun mindere bestaan te ontvluchten. De Kruijf: "Sociaal onrecht is iets waar ik me heel kwaad over kan maken. Voor ik begon met studeren deed ik al vrijwilligerswerk en ben ik naar Vietnam gegaan om daar in een weeshuis te werken. Toen dacht ik al dat bij wat ik ook zou doen ik wel een vaardigheid moest hebben waarmee ik mensen zou kunnen helpen. Ik heb dus altijd wel het gevoel gehad iets bij te willen dragen. Als ik een film maak voel ik dan ook de verantwoordelijkheid om dat te doen over iets dat ik belangrijk vind, of iets dat aan de kaak gesteld moet worden."

Hetty de Kruijf

Tegen de oorspronkelijke regels van de One Night Stands in, besloot De Kruijf de dialogen voornamelijk in het Arabisch op te nemen. Authenticiteit staat voor haar voorop. "De omroep had er wel wat moeilijkheden mee dat het Arabisch gesproken zou zijn en zich niet in Nederland af zou spelen. Ze vroegen zelfs of we er niet een Nederlands karakter in konden schrijven, want dan zouden we meer kijkers krijgen. Ze denken dat er dan meer identificatie is, maar ik geloof niet dat dat op die manier werkt. Het zou ook heel ongeloofwaardig worden want de vrijwilligers in de Jungle spraken of Engels of Frans. Dus zelfs als je er een Nederlander in schrijft, dat beargumenteerde mijn schrijver Ashar Medina heel goed, dan zou die daar Engels spreken."

Het besluit getuigt van haar standvastigheid. Aangename bijkomstigheid is dat die vreemde taal de afstand onderstreept die velen voelen bij het onderwerp ‘vluchtelingen’, tot ze (in dit geval via de ondertitels) weten wat er gezegd wordt.

Engagement
De hoodrolspelers van Jungle, George Tobal en Majd Mardo, zijn beide op jonge leeftijd als Syrische vluchteling naar Nederland gekomen. Voor De Kruijf is authenticiteit zo belangrijk dat je bijna zou denken dat dit ook een vereiste was, dat de rollen gespeeld moesten worden door twee mensen die dit echt hadden meegemaakt. Maar daar is ze heel resoluut over: "Het was geen vereiste. Mijn vereiste was dat ik twee acteurs zou vinden die hun moedertaal met elkaar spraken. In het kamp clustert iedereen zich namelijk. Als — zoals in mijn film — twee jongens bij elkaar in de tent komen, dan hebben ze geheid dezelfde nationaliteit."

"Ik kende Majd natuurlijk als acteur (Majd Mardo speelde o.m. de hoofdrol in De Kruijfs eindexamenfilm Nachtoord — AZ). Hij is Syriër en de rol van Benyamin is hem op het lijf geschreven. Hij ís die vrolijke jongen die acteur wilde worden. Ik dacht dus, ‘ik moet er een andere Syriër bij zoeken.’ Majd tipte me toen George en vertelde dat hij super goed is en net iets cynischer dan Majd zelf, waardoor de rol van Ibrahim hem goed zou passen."

Inmiddels is De Kruijf bezig met de montage van een tweede project met dezelfde crew als Jungle: de korte film Nothing to declare speelt zich af in het laadruim van een vrachtwagen. Ze werkt ervoor met drie non-acteurs, hun eigen verhaal als vluchteling is in het script verweven. Op de vraag of een geëngageerd maakster als zij het engagement in de Nederlandse film mist, moet ze toch even nadenken: "Ik weet niet, dat is echt iets dat vanuit mezelf komt. Dat is mijn drijfveer om films te maken. Ik zie het inderdaad niet zo vaak voorkomen. Maar wat ook zo is, is dat je op de Filmacademie bijvoorbeeld wordt opgeleid om iets te maken dat dichtbij jou ligt, iets dat je kent of zelf hebt meegemaakt. Ik moest mezelf best wel vaak verdedigen omdat ik dan weer iets ging doen over bijvoorbeeld een achterstandswijk. Dan kreeg ik te horen ‘maar jij komt helemaal niet uit een achterstandswijk, waarom moet jij dat dan doen?’"

"Ik weet ook dat ze bij subsidie-aanvragen bij het Filmfonds altijd vragen om de persoonlijke connectie van de maker met het onderwerp. Misschien zijn dat soort dingen allemaal wat achterhaald. Daardoor zul je altijd films krijgen die over kleine dingen gaan. En zo lang makers over het algemeen best wel blank blijven, krijg je daar niet zulke diverse films mee."

Alexander Zwart

Jungle wordt op 10 november om 21:20 uitgezonden op NPO3.