Nederlandse kans bij European Film Awards korte film

Van een verlaten Grieks vakantieoord tot een robot die zich ontpopt tot stand-up comedian: de vijftien korte films die zijn genomineerd voor de European Film Awards is een bonte verzamelkast met de Best of the Fest. Nederland is vertegenwoordigd met Information Skies. Op 9 december is de uitreiking in Berlijn live te volgen.

Best of the Fest, zo zou je de selectie van de korte films die meedingen naar een European Film Award ook kunnen noemen. De korte films zijn voorgedragen door onafhankelijke jury’s van 15 Europese filmfestivals, waaronder het Filmfestival Rotterdam. Het resultaat is een bonte verzamelkast waarin surrealistische animatie naast hard realisme staat.
Ergens daartussenin, maar wel met een eigen stem, staat een van de beste genomineerde films, het Griekse Copa-Loca van Christos Massalas. Copa-Loca is een verlaten Grieks vakantieoord dat van ellende uit elkaar valt. Hierdoorheen dartelt Paulina, die op wel heel sensuele wijze de laatst overgebleven bewoners weet te verbinden. In een licht-surrealistische stijl staan hijskranen naast palmbomen en springt Paulina in te grote kleren door dit voormalige paradijs. De filmmaker heeft zoete herinneringen aan deze plek, waar hij als kleine jongen magisch klinkende woorden als Cosmopolitan, Mai-Tai, Gin Fizz en Sex on the beach langs hoorde komen. Hij stelde zich dit beloofde land van volwassenheid voor als een nooit eindigende, hedonistische zomer, badend in grenadine. Maar dan dient de winter van de volwassenheid zich aan. Vreemd, sprankelend en melancholiek.

De Portugese korte film The Artificial Humors van Gabriel Abrantes komt ook verrassend uit de hoek. Een ronde vliegende robot is hier opgevoerd als een heel vanzelfsprekend aanwezigheid. Niemand kijkt van dit artificiële ventje op als hij, inwonend bij een Braziliaanse stam, probeert om emoties van gezichten af te lezen. Later wordt hij stand-up comedian in São Paulo. Zijn naam: Andy Coughman, een grappige verwijzing naar Andy Kaufman. Abrantes gaf zijn film een documentaire look, zodat een tech-onderwerp als AI een meer menselijk gezicht krijgt.

The Artificial Humors

Hoe een mens op zijn beurt ingekapseld kan worden door de techniek en moderne media, laat Wannabe zien. De Oostenrijkse filmmaker Jannis Lenz duikt in het gevoelsleven van al die tieners met een YouTube-kanaal waarop ze de beste versie van zichzelf laten zien. Coco heeft haar ‘Coco Channel’ waarop ze hiphop tutorials geeft terwijl ze eigenlijk geen verstand van heeft. Ook haar audities lopen keer op keer uit op een teleurstelling. De jongen die haar YouTube-video’s filmt maant haar dat ze moet vechten tegen het wegklikken: vanaf de eerste seconde moet ze knallen. Dat dit knallen uiteindelijk tot ongelukken leidt, is de wat moralistische boodschap van dit snapshot van de jeugd, maar desondanks weet Lenz de wanhopige zoektocht naar aandacht en erkenning scherp in beeld te brengen.

De korte film is van oudsher ook het domein van de dansfilm, en Timecode laat zien dat dit genre nog steeds springlevend is. Juanjo Giménez heeft een uitstekend idee ook goed uitgewerkt. Twee bewakers van een parkeergarage communiceren alleen maar met elkaar via de beveiligingscamera’s, door voor die camera een dans op te nemen en de tijdcode tijdens de shift op de monitor te plakken. Zo breken ze stiekem uit het gewone leven en het monotone werk. De camera’s, normaal gesproken bedoeld voor surveillance, zijn nu een medium voor persoonlijke bevrijding. En ook de parkeergarage, een van de minst fotogenieke locaties denkbaar, groeit uit tot een inspirerende plek die aanzet tot een danspasje.

Een locatie die juist onderdrukt, is te zien in de Turkse film The Circle van Rûken Teke?. In een schoollokaal waarin Turks, Arabisch en Koerdisch wordt gesproken, behandelt de leraar de letter O. Buiten op het schoolplein tekent een jongetje daarna prompt een cirkel om een Yezidisch meisje, en noemt haar een duivel. Zo werkt uitsluiting ook, laat Teke? zien, letterlijk via woorden. Hij baseerde zijn waargebeurde verhaal op de herinnering van zijn vader, die het zijn hele leven heeft betreurd dat hij een ingesloten Yezidisch meisje niet heeft geholpen. Het plaatsen van zo’n cirkel om hen heen komt volgens de filmmaker veel voor in Turkije, en Teke? maakte van dat trieste feit een veelbetekenend, fijngevoelig drama.

The Circle

Uitsluiting komt in vele vormen: in The Disinherited (Laura Ferrés, Spanje) overkomt het de vader van de filmmaker, als hij zijn kleine busonderneming op de fles ziet gaan en vervolgens baldadige jeugd moet gaan vervoeren naar troosteloze disco’s. Maar hij behoudt zijn waardigheid in dit prachtig geschoten, persoonlijke drama.
Uitsluiting is er ook in La Boca, een van de armste wijken van Buenos Aires. In de documentaire En La Boca (Matteo Gariglio, Zwitserland/Argentinië) volgt hij de familie van de 27-jarige Matias Molina, die vervalste voetbaltickets verkoopt en vervolgens in de gevangenis terecht komt, waar hij door een medegevangene wordt doodgeslagen. We zien hoe hij in de weken daarvoor zijn hoofd boven het water probeert te houden in een wereld die hem niet verwelkomt.
Dat geldt in extreme mate voor de Roma-familie in Written/Unwritten (Adrian Silisteanu, Roemenië). Zij worden bij de bevalling van hun aangenomen vijftienjarige dochter geweigerd omdat ze geen officiële papieren hebben. De papieren werkelijkheid botst hier hard met de echte werkelijkheid.
Een meer dan tragische oorlog tussen bevolkingsgroepen die elkaar uitsluiten zien we in The Party (Andrea Harkin, Ierland). Belfast, 1972. Een jonge, energieke IRA-aanhanger die op de vlucht is, schuift aan bij zijn vrienden die een uitbundig feestje vieren, maar ’s ochtends ontwaken ze op gruwelijke wijze uit hun roes, in dit goed gemaakte maar wel wat conventionele drama.

De klassieke vorm van The Party ligt mijlenver weg van de Nederlandse genomineerde film, voorgedragen door de Tiger Awards for Short Film-jury van het Filmfestival Rotterdam. Information Skies (Metahaven, Nederland/Zuid-Korea) is een mix van animatie en live action. Augmented reality is hier de aanjager voor een ‘post-truth essay’ over gebarsten filterbubbels en feiten die als regen uit het plafond komen. In dit virtuele universum raakt men steeds verder verstrikt in een zelfgebouwde wereld. "This story only exists if you want it to be", horen we op de voice-over. Eigenlijk een mooi credo voor elke korte film.

Mariska Graveland

De uitreiking van de Beste Europese Korte Film 2017 vindt plaats tijdens de European Film Awards Ceremonie op zaterdagavond 9 december in Berlijn. Deze is live te volgen via europeanfilmawards.eu.