Met 4DX wordt filmkijken nog fysieker

3D is zo 2016. Het nieuwste van het nieuwste op bioscoopervaring heet 4DX. In december opent Pathé de eerste twee zalen met bewegende stoelen en special effects-machines die het filmkijken nog realistischer maken. Weersimulaties en geuren behoren tot de mogelijkheden. In Korea is 4DX al jaren een groot succes.

Pathé De Munt in Amsterdam en Pathé De Kuip in Rotterdam hebben de Nederlandse primeur. In beide theaters wordt een zaal geheel gestript en opnieuw ingericht als 4DX-zaal. Dat betekent: nieuwe wandbekleding, een ander scherm, aangepaste stoelen en natuurlijk een flinke dosis techniek. "De stoelen zijn groter en zwaarder en zitten met z’n vieren aan elkaar", vertelt Pathé-woordvoerder Ivar Schutte. "Het aantal stoelen per zaal gaat dan ook omlaag."

De beweeglijkheid van de stoelen is de basis van de 4DX-ervaring. Ze kunnen omhoog en omlaag bewegen, naar links en rechts, en naar voren en achteren. Daarmee is een val te simuleren maar ook het gevoel van vliegen of duiken. De stoelen bevatten bovendien apparatuur die gericht is op de kijker die erachter zit en die samenwerkt met ventilatoren in wand en plafond. Er kan motregen, storm of onweer worden gesimuleerd maar ook de geur van vers gezette koffie als de personages in de film een bakkie doen. "Het is overigens niet zo dat je de hele film lang zit te schudden in je stoel", stelt Schutte. "Ongeveer een derde van de film is voorzien van special effects."

Die effecten worden geproduceerd door het Koreaanse bedrijf iStudio. Schutte: "Zij doen dat voor een groot aantal films, voornamelijk blockbusters uit het actiegenre. Dat is ook logisch gezien de doelgroep die we met deze nieuwe techniek aanspreken. Het is een soort pretparkervaring."

In Korea is 4DX al jaren zeer populair. Pionier CJ 4DPLEX introduceerde de innovatie in 2009. De eerste titel voorzien van fysieke effecten was Journey to the Center of the Earth. Een jaar later volgde Avatar en het succes daarvan zorgde ervoor dat 4DX zich verspreide over theaters over het hele land. Het buitenland volgde snel, Mexico voorop. Dichterbij huis ging Cinema4You in Antwerpen al in 2014 over tot de nieuwe standaard, maar daar werd het met gevoel voor overstatement 6D-cinema gedoopt: filmkijken voor alle zes de zintuigen.

In de slag om de jonge bioscoopganger is 4DX Pathé’s nieuwste wapen om de concurrentie — Kinepolis en Vue voorop — af te troeven. Bij twee zalen zal het zeker niet blijven, weet Schutte, maar hij kan nog niet zeggen waar en wanneer er nog meer zalen volgen. "Dat hangt af van de reactie van het publiek."

Edo Dijksterhuis