IFFR Critics’ Choice: Hedwig van Driel over Laggies

In het Critics’ Choice programma, terug van weggeweest op International Film Festival Rotterdam, leiden critici hun gekozen film in met eigen video-essay. Tot nu is elke vertoning in het programma door een internationale criticus verzorgd, maar vandaag presenteert de Nederlandse criticus Hedwig van Driel de film Laggies, voorafgegaan door haar eigen video-essay.

Voor de vertoning van Laggies vertelt Van Driel (Schokkend Nieuws) over de film en haar bijhorende essay. "In Laggies zit nu eens een keer een meisje dat volwassen moet worden, in plaats van een jongen."

Eigenlijk had Van Driel Laggies nog helemaal niet gezien toen ze hem op haar lijstje zette voor het Critics’ Choice programma. "Maar ik vind Lynn Shelton een hele interessante regisseur en ik ben altijd benieuwd naar wat ze doet." Toen ze de film had gezien wist ze dan ook dat ze een goede keuze had gemaakt. "Ik ben al een tijdje erg geïnteresseerd in de opkomst van meer vrouwelijke stemmen in film en series, die vooral ook een wat breder zicht geven op wat vrouwenrollen kunnen zijn. Zo zit in Laggies nu eens een keer een meisje dat volwassen moet worden, in plaats van een jongen. Dat zie je niet zo vaak."

Haar vergezellende video-essay, het eerste dat Van Driel ooit maakte, laat zien dat er meer opkomende jonge vrouwen zijn die in films en series hun eigen verhaal vertellen. Dat idee overbrengen in een video-essay, bleek nog best lastig. "De fout die ik eerst maakte is dat ik meer het idee en de tekst bedacht en een soort illustratieve clips erbij zocht. Dat werkte eigenlijk niet zo. Het werd statisch. Zoals Kevin B. Lee het eerder deze week bij de screening van Life Itself uitlegde: het kan dan een soort PowerPoint-presentatie worden. Toen ben ik meer in termen van beelden gaan denken en onderzocht ik hoe ik clips van Laggies in verband kon brengen met clips uit andere films."

Er zitten veel fragmenten van verschillende films en series in Van Driel’s video-essay, dat gemonteerd is door VPRO editor Menno Kooistra. Hoe dat uiteindelijk met copyrights zit is nog best interessant. Van Driel, naast filmcriticus ook octrooigemachtigde-in-opleiding, heeft er een scherpe kijk op. "In principe vallen dit soort essays wat mij betreft volledig onder fair use. Het essay moet daarvoor transformatief zijn, iets toevoegen. Het mag niet met het bestaande product concurreren, maar niemand gaat een video-essay in plaats van de originele film kijken. En het moet ook niet een te groot deel van de originele film gebruiken. Ik heb voor dit essay maar twee clips van Laggies gebruikt. Dus ik denk dat ik volgens de wet wel goed zit."

Toch werkt het in de praktijk allemaal nog wat ingewikkelder. "Filmstudio’s hebben programma’s die YouTube afscannen naar stukjes film die van hen zijn. Zo vinden ze soms ook video-essays over een van hun films. In plaats van het essay van YouTube te laten halen, dwingen ze af dat de maker de inkomsten uit advertenties bij dat essay aan hen afdraagt. Daar hebben ze eigenlijk geen recht op en ik ben dan ook benieuwd of iemand het aandurft om hier een testzaak tegen te beginnen."

Dit houdt Van Driel echter niet tegen. "Ik heb al nieuwe ideeën voor video-essays, maar die zijn nog een beetje pril. Ik weet wel dat als ik een nieuw essay maak, dat ik hem dan in het Engels ga doen en minder tekst ga gebruiken. Zo bereik je toch een grotere doelgroep."

Hugo Emmerzael

IFFR Critics’ Choice 2015: Hedwig van Driel (film: Laggies) on Vimeo.