IDFA nieuwe stijl: (ietsie) kleiner maar scherper

Documentairefestival IDFA kiest voor minder films en meer nadruk op films met een artistieke signatuur, maakt het vandaag bekend. De sectie Panorama verdwijnt en wordt vervangen door Frontlight. Plus: het festival heeft een wereldprimeur met de vertoning van Dziga Vertovs debuut Anniversary of the Revolution uit 1918.

Behalve het wereldnieuws dat IDFA tijdens de komende editie Dziga Vertovs Anniversary of the Revolution zal vertonen, brengt het documentairefestival vandaag een ambitieuze nieuwe koers naar buiten. Het festival zal niet minder politiek worden, aldus de in februari aangetreden artistiek directeur Orwa Nyrabia, maar kiest nadrukkelijker dan voorheen voor films die een eigen artistieke signatuur hebben. Uit alles blijkt dat het festival zich duidelijker wil onderscheiden, door zowel makers en debat als pers en publiek meer ruimte te geven. Het aantal films wordt teruggebracht naar minder dan 300.

Het meest ingrijpend is misschien dat de Panorama sectie verdwijnt. Reden: de programmering had te weinig een eigen signatuur. "Het was eigenlijk vooral een grote zak met films", aldus Nyrabia. In plaats daarvan lanceert het festival de sectie Frontlight voor films waarin makers hun persoonlijke blik op de actualiteit laten zien. Dat kunnen vooral ook verhalen zijn die aan de aandacht van nieuwsmedia ontsnapt zijn. Als voorbeeld noemde Nyrabia Railway Men van Erige Sehiri, dat de toestand bij de spoorwegen gebruikt als een lens om postrevolutionair Tunesië te doorgronden. De sectie is uitsluitend bedoeld voor premières en is niet-competitief.

Speciale gast en samensteller van de top tien is dit jaar de Tsjechische filmmaker Helena Trestíková. Voor veel mensen geen bekende naam, maar een maker met een bijzondere filmografie. Wat Richard Linklater met het Boyhood deed, een personage jarenlang in realtime volgen, doet Trestíková met al haar films.

DocLab, dat ‘verhalen vertellen in het tijdperk van de interface’ onderzoekt, heeft dit jaar als titel The Humanoid Cookbook, een speelse variant op het verkapte manifest The Futurist Cookbook waarmee de Italiaanse Futuristen pleitten voor algeheel enthousiasme over de technologische vooruitgang. DocLab vraagt: wat doet die technologie met ons?

IDFA streeft vanaf nu naar "meer inclusieve selectiecommissies". In eerste instantie niet door quota in te voeren maar door "het opknappen van het bestaande systeem". Over diversiteit binnen het festival zal jaarlijks verslag worden uitgebracht. Daarin zal onder meer zijn terug te vinden hoeveel films van mannen en vrouwen zijn ingestuurd en geselecteerd.

IDFA on Stage vervangt de sectie Music Documentary, omdat het aanbod van goede muziekdocumentaries niet elk jaar groot genoeg bleek. "Om vijftien films te vinden, moest soms worden ingeleverd op kwaliteit", aldus Nyrabia. Muziekdocumentaires hebben nog steeds een plek in IDFA on Stage mar de sectie is ook bedoeld voor films die dans/theater en nieuwe media met filmcombineren.

Het festival heeft een wereldpremière met de vertoning van Dziga Vertovs debuutfilm Anniversary of the Revolution uit 1918, die in een kelder van een archief in Moskou werd gevonden en nu hersteld is. Over de begeleidende muziek wordt nog nagedacht. Nieuw is ook dat IDFA samen met EYE elk jaar "een meesterwerk" zal restaureren.

De sectie First Appearance zal — in overeenstemming met z’n naam — uitsluitend nog bedoeld zijn voor debuten, waar die voorheen voor eerste en tweede films was.

Ronald Rovers