Het Nederlandse staartje van het Weinstein-schandaal
De val van Harvey Weinstein heeft in de Verenigde Staten grote gevolgen, en niet alleen voor de van seksueel misbruik beschuldigde producent. Zeker een dozijn leidende figuren uit de entertainmentindustrie zitten nu in het beklaagdenbankje. Ook in Nederland durven vrouwen — en een enkele man — over misbruik te praten. Dat heeft nu geleid tot een eerste ontslag en een eerste boycot.
Het gaat om Jappe Claes, de Belgische acteur die we kennen van zijn rol in Daens, Kaas en De zaak Alzheimer. Hij is verbonden aan het Nationaal Theater in Amsterdam. In zijn hoedanigheid als docent aan de Amsterdamse Theaterschool zou hij zich een aantal jaar geleden ongepast hebben gedragen tegenover vrouwelijke studenten. De eerste klachten daarover kwamen al twee jaar geleden naar buiten, via de Volkskrant. Daar gebeurde toen niets mee. Maar op de golven van de Weinstein-verontwaardiging kwamen de verhalen weer bovendrijven en dit keer zijn er niet-anonieme getuigenissen. Claes heeft naar eigen zeggen zelf ontslag genomen bij het theatergezelschap.
Degene die de bal aan het rollen bracht, was Anne van Veen, dochter van Herman van Veen. Zij schreef een roman over haar affaire met Claes. Claes is overigens niet de enige die zij machtsmisbruik verwijt. Ook Ruut Weissman, regisseur en destijds artistiek leider van de Amsterdamse Theaterschool, is volgens haar schuldig omdat hij zijn docent de hand boven het hoofd hield. Weissman gaf eerder al toe dat hijzelf in de jaren tachtig relaties had onderhouden met drie studenten. Gisteren meldde De Theaterkrant dat meerdere recensenten nu de première boycotten van Weissmans musical Fiddler on the Roof (5 november). Criticus Dick van den Heuvel lanceerde de hashtag #ikweiger en kreeg flink wat bijval.
De Nederlandse fall-out van het Weinstein-schandaal beperkt zich tot nu toe tot Claes. Maar er zouden meer gevallen kunnen volgen. Sunny Bergman beschuldigde in een column John de Mol van seksuele intimidatie en seksisme. En de #metoo-campagne doet meer vrouwen naar voren komen met hun verhalen. Jelle Brandt Cortius is de enige man die publiek maakte in het begin van zijn tv-carrière te zijn misbruikt door een leidinggevende. Om wie het gaat, maakte hij niet bekend.
In de VS is de barrière om misdragende mannen aan de schandpaal te nagelen geheel verdwenen. De afgelopen weken is de lijst sex offenders uit de entertainmentindustrie flink gegroeid. Roy Price, baas van Amazon Studios, was een van de eersten om geschorst te worden om ongepast gedrag. Net als Weinstein kan hij niet alleen zijn baan vergeten, maar ook zijn vrouw is bij hem weg. Ook ontslagen zijn onder andere: Chris Savino van Nickelodeon, Lockhart Steele van Vox Media, scenarioschrijver en regisseur James Toback (in 1991 nog goed voor een Oscar-nominatie voor Bugsy) en de Canadese producent Eric Salvail.
Voor iedere dader zijn er tien wegkijkers. Geruchten zijn decennialang genegeerd of onder het tapijt geveegd. Zelfs nu nog houden sommige insiders vol ‘niets te hebben geweten’. Slechts een enkeling slaat zichzelf publiekelijk voor z’n kop, zoals Quentin Tarantino. Zijn ex-vriendin, Mira Sorvino, was een van de vele vrouwen die werd lastig gevallen door Weinstein. Tarantino dacht echter dat het probleem was opgelost toen hij en Sorvino een relatie kregen. Hij maakte nog vele films met Weinstein, waaronder The Hateful Eight en Inglorious Basterds.
Edo Dijksterhuis