Elbert van Strien over Oom Henk

Elbert van Strien maakte de vierde film in de Telefilm-reeks, de misdaadkomedie Oom Henk. "Bij dit genre kun je veel knipogen naar bestaande zaken maken. Je ziet niet alleen Holleeder met zijn scooter, maar ook Endstra, en de ontvoering van Heineken."

Elbert van Strien: "Bij het horen van misdaad als thema voor de Telefilms, dacht ik: daar moet ik bij zitten. Ik wilde een zwarte komedie maken, omdat iedereen een thriller instuurt. Zo waren onze kansen groter. Bovendien is Bert Bouman ijzersterk in zwartkomische verhalen."

Rechtenstudent Koen (Tobias Nierop) redt zichzelf uit een bedreigende situatie door te liegen dat de beruchte topcrimineel Henk (Hans Kesting) zijn oom is. Een paar dagen later staat die bij hem op de stoep met een voor-wat-hoort-wat-opdracht. Oom Henks charme zit hem onder andere in woordspelingen (Henks antwoord op "wil je iets in je koffie?"  is "ik doe alles zwart") en het Amsterdamse accent. Van Strien: "Hans Kesting zag dat aanvankelijk niet helemaal zitten. Hij wist niet zeker of hij het goed kon, want hij is een Rotterdammer. Maar ik zag hem direct als Henk als hij Amsterdams sprak, en niet meer als de acteur Hans Kesting. Die stap was belangrijk."

Dat accent sluit aan bij de verwijzingen naar echte affaires en misdadigers. Henk is gemodelleerd naar Willem Holleeder. "Bij dit genre kun je veel knipogen naar bestaande zaken maken. Je ziet niet alleen Holleeder met zijn scooter, maar ook Endstra, en de ontvoering van Heineken. En die foto in het begin ziet eruit als een exacte kopie van Holleeder en Cor van Hout."

Van Strien, die eerder Zwart water maakte, speelt met de conventies van misdaadfilms. "Er zitten grote clichés in Oom Henk, maar binnen de context zijn ze grappig en werken ze. Koen kan dus in een bak cement worden gezet zoals de maffiosi doen, omdat we dat gegeven op een andere manier gebruiken en op de hak nemen."

Vreemde planeet
De regisseur gaat er vanuit dat hij ook het publiek buiten Nederland kan aanspreken. Ondanks dat komedie een moeilijk genre is voor vertalingen, gelooft Van Strien dat Oom Henk dat kan, "omdat het verhaal universeel is en er genoeg grappen overeind blijven die niet met de taal te maken hebben. Maar wellicht ook door de manier waarop hij gedraaid en gespeeld is. Ik doe mijn best om visueel iets te brengen wat niet in de tekst zit. Ik maak graag intelligente genrefilms en wil nu eenmaal geen film maken over een asielzoeker die op Schiphol arriveert en hier zijn weg moet vinden. Er zullen wel wat taalgrappen en verwijzingen verloren gaan, maar het blijft herkenbaar."

De opdracht die Koen van Henk krijgt is infiltreren in een bejaardentehuis om een demente crimineel (Bert Luppes) te ontfutselen waar hij hun geld verstopt heeft. Van Strien bracht twee dagen op zo’n gesloten afdeling door. "Het is een vreemde planeet. Mensen reageren onberekenbaar en er wordt wel gecommuniceerd, maar juist daaraan merk je dat er een draadje los zit. Iemand schreeuwde en een vrouw antwoordde: ‘Doe eens rustig, de kinderen van de buren slapen.’ Terwijl daar natuurlijk geen kinderen zijn. Sommige figuranten zijn precies als daar op de afdeling, zoals die man die Koen zonder reden achtervolgt in het begin. Eén van de figuranten hoefde ik niets uit te leggen. Die had het allemaal met haar moeder meegemaakt."

Laura van Zuylen

Oom Henk is op 7 mei  om 20:25 te zien op Nederland 3, in een versie geschikt tot 12 jaar. De herhaling (11 mei, 22:25 Nederland 3) is ongekuist, en geschikt voor 16 jaar en ouder.