‘De cirkel doet je totaal anders kijken’

  • Datum 24-09-2015
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Het Forum van de Regisseurs op het NFF opent vanavond met Gust Van den Berghe’s Vondel-bewerking Lucifer. Ter inleiding blikt theatermaker Hans Croiset terug op zijn eigen Lucifer-bewerking uit 1979. "Het is een totaal andere aanpak, définitief anders."

Wat trok u destijds aan in Joost van den Vondels Lucifer? "Dat was het thema van de hoogmoed aan de ene kant, en aan de andere kant de onbetrouwbaarheid van het staatsapparaat, dat allerlei beloftes doet maar ze niet nakomt. Als reactie daarop ontstaat een opstand. Blijkbaar was die opstand in die tijd na te voelen, zeker in Amsterdam, want het was vrij succesvol. Het is een nogal zwaar verzendrama, maar we hadden er een lichte vorm voor gevonden die de mensen aansprak, waarbinnen zelfs die 17de-eeuwse taal werd geaccepteerd. En het werd toevallig ook nog goed gespeeld; je kunt willen wat je wil met een toneelstuk, maar uiteindelijk staat of valt het met de mensen doe het opvoeren."

Herkende u nog iets van uw eigen film in Van den Berghe’s bewerking? "Nee. Het is een totaal andere aanpak, définitief anders. Het is heel opvallend dat iedereen die zich met Lucifer bezighoudt, een heel eigen invulling kiest. Iedereen zoekt zijn eigen manier om van Lucifer meer dan een simpele slechterik te maken. In de film zie je ook een Lucifer die er op aarde het beste van probeert te maken. Wij hebben destijds benadrukt dat Vondel zijn hoofdpersoon de eerste vier aktes laat twijfelen, voordat hij uiteindelijk toch in opstand komt. Met het bekende gevolg. Het werd een soort Hollandse Hamlet, een twijfelende mens, en ik denk dat daardoor die voorstelling destijds zo’n naam heeft gekregen."

Gust Van den Berghe kiest voor een unieke vorm voor zijn film: een rond kader. Heeft dat u anders naar film in het algemeen doen kijken? "Daar dwingt het je wel toe, alleen al door de vorm waarin hij het heeft gegoten. Zijn cirkel confronteert je met  de vanzelfsprekend waarmee je een rechthoek verwacht. Het doet je totaal anders kijken. Voor mij riep deze vorm — zonder te willen dat het bij andere verhalen dezelfde werking zou hebben — het gevoel op van de Vlaamse primitieven. Alsof er Breughel-figuurtjes in de film rondsprankelen. Het heeft een heel authentieke indruk, alsof het echt die oude parabel is. Terwijl hij er natuurlijk iets heel anders van geeft gemaakt."

Joost Broeren

Lees meer over het programma in het Filmkrant-dossier over het Forum van de Regisseurs.