Timo Veltkamp over De Nobelprijswinnaar

Komt een man

  • Datum 07-06-2012
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Voor zijn eerste lange speelfilm De Nobelprijwinnaar bleef Timo Veltkamp dicht bij huis: hij liet zich inspireren door het verhaal van een huis-aan-huis-verkoper.

Ook buiten de traditionele wegen om worden er in Nederland regelmatig speelfilms gerealiseerd. Ook Timo Veltkamp (1960), die in 1999 een gedeeld Gouden Kalf won voor het scenario van Ger Poppelaars Missing Link, maakte De Nobelprijswinnaar geheel in eigen beheer. Na een lange weg langs fondsen en omroepen besloot hij geld te lenen van vrienden en bekenden en scharrelde hij anderhalve ton bij elkaar. Kemna Casting benaderde acteurs die voor niets mee wilden werken. En Veltkamp benaderde de Amerikaanse avant-gardecomponist John Zorn voor de soundtrack: "Gewoon op goed geluk. Ik had binnen de kortste keren antwoord en toen heeft hij de muziek op één zondag gecomponeerd. Elk uur kwam er een mailtje voor overleg. Die man heeft een enorme output. Toen hij in 2010 de soundtrack componeerde heeft hij geloof ik elke maand een cd uitgebracht."
Zo ontstond De Nobelprijswinnaar: wanneer een weinig succesvolle schrijver in geldproblemen komt, laat hij zichzelf verdwijnen. De dramatische gevolgen had hij nooit kunnen overzien.

Hoe is dit verhaal ontstaan? Bent u net als de schrijvende hoofdpersoon naar begrafenissen gegaan om verhalen op te doen? "Het idee is gebaseerd op iets wat me vijftien jaar geleden is overkomen. Een huis-aan-huis-verkoper van verzekeringen kwam onder valse voorwendselen bij me thuis."

Maar u heeft niet zoals in De Nobelprijswinnaar seks met hem gehad? "Nee. Er kwam dus zo’n figuur bij me langs voor een enquête, maar het bleek te gaan om begrafenisverzekeringen. Ik zei dat als ik zou komen te overlijden dat ze me dan maar in een vuilniszak langs de kant van de weg moesten zetten. Daar was die man erg verbolgen over. Het was een zwendelaar die onder valse voorwendselen bij me binnendrong, maar over zo’n opmerking werd hij oprecht boos. Dat heb ik altijd onthouden. En een personage dat van huis tot huis gaat is een fijne manier om andere personages te introduceren en verhalen met elkaar te verbinden."

De film is in zwart-wit. Wist u dat al tijdens het schrijven? Of is het een latere keuze geweest? "Het is ook iets verbindends, dat zwart-wit. Dus voor een deel heb je dan je art direction al. Ik heb alles zelf gedaan en er zit minder druk achter om te scoren bij het publiek of iets dergelijks."

Maar als u zegt dat u minder bezig bent met het publiek, maakt u hem dan eigenlijk voor uzelf? "Eigenlijk om een volgende film te kunnen maken. Ik zou deze film het liefste hebben gemaakt met geld van het Filmfonds en een omroep, maar goed, dat was er niet. Waar ik tegenaan bleef hikken bij andere projecten was het feit dat ik nog niets geregisseerd had. Als je niets hebt wat je kan laten zien, dan blijft dat een obstakel."

Vind u het vervelend dat er bij het Filmfonds weinig kansen zijn voor beginnende regisseurs? "Het is gewoon zo. Ik ben twintig jaar geleden van de filmacademie gekomen en al twintig jaar denk ik: volgend jaar ga ik mijn film maken. Ik heb al tientallen scripts geschreven die volgens mij beter zijn dan wat er gemiddeld gemaakt wordt. De reacties uit het veld op De Nobelprijswinnaar zijn ook niet per se daverend. Maar ik heb het in ieder geval geprobeerd."

De film is niet groots uitgebracht. Is dat demotiverend? "Helemaal niet. Ik krijg mijn kicks voornamelijk uit het schrijven. Daar ben ik ook het beste in. Beter dan regisseren. Ik heb er lol in. Dat plezier is wat me gaande houdt."

Bent u niet bang om cynisch te worden? "Eigenlijk moet je jezelf ervan distantiëren. Tenminste dat heb ik geleerd. Je verdient er geen zak mee. Dat geld wat die film gekost heeft ben ik andere mensen verschuldigd. Het is gewoon een keuze. Maar die keuze heb ik gemaakt. Ik verdien mijn geld met het rondbrengen van de post. Dat doe ik in de middag en ’s ochtends schrijf ik. Daarmee creëer ik wel een soort onafhankelijkheid. Ik schrijf gewoon. Ik ga niet eerst op zoek naar financiering. Ook omdat ik in het beginstadium nog niet weet welke kant het op zal gaan.
"Dat is ook het bezwaar wat ik heb tegen het systeem. Dat je wordt geacht een synopsis in te leveren en dan een treatment en dan een script. Dat betekent dat je al weet waar het over gaat en dus de grootste verrassingen uitbant. Je kan niet meer een hele andere richting opgaan. Want daar hebben ze geen geld voor gegeven. Daarbij hebben omroepen en fondsen al vanaf het begin een mening over je verhaal. Iedere keer moet je beetje bij beetje water bij de wijn doen. Dat schiet niet op."

Teddy Cherim