Tal Granit en Sharon Maymon over The Farewell Party

'We wilden een modern sprookje vertellen'

  • Datum 22-07-2015
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Het Israëlische regisseursstel Tal Granit en Sharon Maymon voegen met The Farewell Party een lichtvoetige film toe aan het groeiende genre van de bejaardencinema. Hun zachtmoedig pleidooi voor euthanasie deed het goed op de internationale festivals. "We willen niet sentimenteel zijn, dus maken we een grap."

Door Joost Broeren

De kiem voor The Farewell Party lag in een zeer persoonlijke gebeurtenis: de dood van de grootmoeder van de toenmalige vriend van Maymon. "Ze had kanker, en de hele familie was erbij op de dag dat ze stierf", vertelt hij. "We zagen wat een opluchting de dood voor haar was. Maar toen kwamen de verplegers de kamer binnen, en begonnen een surreële poging om haar te reanimeren. Het duurde wel een half uur, heel schokkend."
Dat dramatische uitgangspunt, werd in de film van Maymon en Granit een stuk lichtvoetiger — dit is een film waarin het woord ‘longkanker’ een punch line kan zijn en de bejaarde hoofdpersonages als giebelende tieners door het bejaardenhuis sluipen. "Dat is onze natuurlijke impuls", lacht Maymon. "Wanneer we aan het schrijven zijn, willen we elkaar aan het lachen maken — als de ander lacht, blijft de grap in de film. En zelfs wanneer we serieuze scènes schrijven, proberen we de emotie ervan te doorbreken. We willen niet sentimenteel zijn, dus maken we een grap."
Granit valt hem bij: "We hebben één keer geprobeerd een korte dramafilm te maken. Dat was veel moeilijker; de grappen lagen steeds voor het oprapen, maar dan moesten we ons inhouden!" Maar die grappen en grollen hebben wél een serieuze ondertoon, benadrukt Granit. "Als iemand lacht, staan zijn hart en zijn geest open voor nieuwe ideeën. Als je iemand aan het lachen krijgt, kun je het vervolgens overal over hebben — zelfs kanker en de dood."

Serieuze komedie
De twee zijn ook buiten de filmset partners, en gevraagd naar hun gezamenlijke werkwijze antwoord Maymon met een typerende brede grijns: "De één schrijft iets, de ander herschrijft het volledig. En we ruziën thuis, zodat we op de set precies weten hoe we het willen doen."
Granit komt daar direct overheen met een serieuzer antwoord. "We praten eerst heel lang over de onderwerpen. Als we die gesprekken gehad hebben is, is het scenario makkelijk. En we schreven deze film bovendien voor de twee hoofdrolspelers. Met beiden hadden we eerder samengewerkt, dus we kenden hun manier van praten, hun accenten, hoe ze zinnen opbouwen."
Die ritmes waren zeer belangrijk, bevestigt Maymon. "Omdat het een serieuze komedie is: de acteurs spelen niet grappig, ze staan niet te clownen, dus alles moest heel precies gespeeld worden. De acteurs zijn overigens wel komedianten; Ze’ev Revach is één van de grootste komieken van Israël, hij maakte in de jaren zeventig films zoals die van Louis de Funes, vol gekke bekken en hard gejoel. Daarom wilden we hem als hoofdrolspeler: omdat we wisten dat als we hem heel serieus konden maken, die komische timing er nog steeds onder zou liggen."
Die onderkoelde komedie wordt ondersteund door de stijl van de film, die in de verte doet denken aan het droogkomische werk van Scandinaviërs als Aki Kaurismäki en Roy Andersson. "We bouwden de meeste locaties op de set, zodat we ze vanaf nul konden opbouwen – de kleuren, de inrichting", zegt Granit. "Zodat we het net iets van de realiteit af konden halen — we wilden een modern sprookje vertellen. Het gebeurt, maar het is niet helemaal echt."
De schilderijen van Edward Hopper vormden daarbij een belangrijk inspiratiepunt, stelt Maymon. "Het hemelse licht, dat in de film altijd zacht binnenvalt. Het moest rustig zijn, niet te veel camerabewegingen, beperkt."

Geen pamflet
Door de humor van de film heen schemert wel degelijk een maatschappelijk statement. "Het was niet onze bedoeling om een politiek pamflet te maken", stelt Granit. "Voor wie de film ziet is duidelijk dat we geen tegenstanders van euthanasie zijn, dat is waar. Maar is vooral een pleidooi voor de vrijheid om te mogen kiezen. Als iemand te veel lijdt en dood wil, zou die optie er moeten zijn. De meeste mensen in Israël zijn seculier, maar de staat is religieus, en dus is het nog niet legaal. Maar er zijn pogingen gaande om de wetgeving erdoor te krijgen."
Maymon valt haar bij: "Het zou wettelijk geregeld moeten worden, zodat mensen niet, zoals nu al gebeurd, naar Zwitserland hoeven te vliegen, waar het wel kan. Dat kunnen alleen de rijken, terwijl iedereen de mogelijkheid zou moeten hebben om over zijn of haar eigen lot te beschikken."
Toch ontduiken de twee de haken en ogen die het onderwerp nu eenmaal heeft niet. Juist daarom moest hoofdpersonage Levana Alzheimer krijgen. "Als iemand ziek is en pijn heeft, is het makkelijk om mee te leven en een zelfgekozen dood te begrijpen", stelt Granit. "Maar Alzheimer verandert de vraag: wanneer is iemand lucide genoeg om aan te geven wat hij of zij wil? Het is een volgende stap in het centrale dilemma."