Paula van der Oest over Kleine IJstijd

In Kleine ijstijd gaan de ex-leden van een band, vijftigers, nog net zo slordig met seks en liefde om als in hun jeugd. Scenarist en regisseur Paula van der Oest hoefde niet ver te zoeken. ‘Veel mensen in mijn omgeving zie ik rommelen in de liefde.’

Door Jos van der Burg

Filmen hoeft niet ingewikkeld te zijn, is de vrolijkmakende gedachte als je met Paula van der Oest praat over Kleine ijstijd. Na het intense Tonio had ze zin om zelf weer eens een film te schrijven. Ze had de laatste jaren wel tv-series geschreven (onder andere Vlucht HS13), maar geen films: Black Butterflies, Lucia de B. en Tonio waren geschreven door anderen. Er was nog een reden om zelf weer achter de computer te gaan zitten. "Lang geleden had ik in Zus & zo met Monic (Hendrickx) gewerkt en dat wilde ik graag nog eens doen. En na Lucia de B. wilde ik ook graag weer werken met Ariane (Schluter)."

Kleine IJstijd

In zo’n geval is het handig als je zelf kunt schrijven. Nog handiger als je ook weet waarover. Dat was geen probleem voor Van der Oest. "Schrijven is mijn tweede natuur. Ik schrijf eigenlijk altijd wel iets. Een beetje zoals Woody Allen. Dan heeft hij weer een tijdje geleefd en dit of dat meegemaakt en dan schrijft hij erover. Nee, schrijven is voor mij geen therapie, maar het komt wel allemaal uit mezelf."

Strafschoppen
In Kleine ijstijd komen de ex-leden van een band bij elkaar om de as van de zes maanden eerder overleden zanger te verstrooien. De vijftigers vormen nog altijd een vriendenclubje. Maar met als katalysator de nieuwe, veel jongere vriendin van de gitarist komt er oud zeer naar boven. Voor inspiratie hoefde Van der Oest niet ver te zoeken. "Ik ben nu iets over de vijftig en dan stop je gewoon met tellen. Mijn vrienden doen dat ook. Volgens mij is vijftig de nieuwe midlifecrisis. Ik ben zelf niet in crisis, maar ik zie wel veel mensen die heel graag jong willen blijven. Dat forever young-element vind ik interessant."
Het generatieaspect maakt Kleine ijstijd een meer universele film dan alleen een komedie over een vriendenclubje. Lachend: "Ik heb geen lesmateriaal willen maken, maar wel die laag willen toevoegen. Nou ja, het kwam er vanzelf in want ik ben van die generatie. Mijn generatie is een beetje een slappe generatie. En ook egocentrisch. De generatie vóór ons, die van de jaren zestig, had idealen, maar mijn generatie is een beetje blijven hangen. Iemand zegt in de film dat het de generatie is die nooit strafschoppen kon nemen. Dat vind ik wel treffend."

Geluk
Kleine ijstijd gaat ook over mensen die slordig met liefde en seks omgaan op een leeftijd dat ze misschien zorgvuldiger zouden moeten leven. Ook voor dat aspect hoefde Van der Oest niet ver te zoeken. "De film gaat ook een beetje over kunstenaars en hun kinderen. Veel mensen in mijn omgeving zie ik rommelen in de liefde. Mensen met andere beroepen leven vaak veel ordentelijker. Dat rommelige is niet per se erg, want uit twijfel en zoeken komt kunst voort, maar kinderen lijden er soms onder." Hoe dat in haar leven was met haar inmiddels twee volwassen kinderen Antje en Thijs, van wie de laatste in Kleine ijstijd speelt?
"Ze hebben er denk ik wel en niet onder geleden. Ik was altijd bezig met schrijven, waardoor ik er voor hen niet altijd met mijn hoofd helemaal bij was. Dat was niet altijd leuk, maar Thijs heeft me nu op de set ook heerlijk energiek en vrolijk gezien. Hij zag het soort geluk dat ik eraan ontleen. Na afloop van de draaiperiode zei hij dat we het enorm leuk hebben gehad. Dat was mooi." Na een stilte: "Ik kan ook heel gelukkig met mijn kinderen op de bank zitten en naar Fargo kijken hoor, en lekker met ze eten! Maar ik vind het ook fijn dat ze zien dat iets creëren geluk kan brengen."

Schoolkamp
Kleine Iijstijd was een totaal andere productie dan Tonio, zegt Van der Oest. "Honderd procent anders. Bij Tonio dachten we het camerawerk van elk shot tot in detail uit. En ook de art direction. Het huis moest ogen als een soort graftombe. Bij Kleine ijstijd, dat we in tien dagen hebben opgenomen, was het guerillafilmen. Het draaide om energie en spelen. Het acteren stond voorop. Niet eindeloos priegelen aan shots. Het had een beetje de sfeer van een schoolkamp."
Met Kleine ijstijd bewijst Van der Oest zich na Tonio en haar eerdere films weer als een uitstekende acteursregisseur. Dat het fenomenale optreden van Rifka Lodeizen en Pierre Bokma in Tonio niet beloond werd met een Gouden Kalf is een raadsel dat Van der Oest ook niet kan doorgronden. "Ik probeer er verlicht over te doen, al ging er wel een steekje door me heen toen Rifka en Pierre geen Kalveren kregen. Ze hebben op leven en dood geacteerd. Zich in een vrije val naar beneden gestort. Zoveel talent, moed en beheersing, dat is bijna hors concours. Maar misschien hebben de stemmers een andere smaak of wilden ze een statement maken. Ik vat het niet persoonlijk op. Ik heb lang geleden besloten om nooit cynisch, bitter en wrokkig te worden, want dat staat lekker bezig zijn in de weg. Gelukkig deden Pierre en Rifka er ook heel relaxed over."