Lichting 2026: Laurens Kloosterman over De ware Björn spreekt

In aanloop naar de Studentencompetitie op NFF interviewt Filmkrant deze zomer afgestudeerden van verschillende academies. Met zijn film De ware Björn spreekt kijkt Laurens Kloosterman (HKU) via zijn hoofdpersoon terug op een periode van stilstand én brengt hij een ode aan het Noord-Drentse landschap. “Het zijn geen Alpen, maar het heeft een heel eigen schoonheid.”

Laurens Kloosterman begon in 2023 aan zijn afstudeerfilm, maar moest het project stilleggen toen hij een burn-out kreeg en zijn vader een hartaanval. Zijn vader herstelde. Kloosterman zelf zat anderhalf jaar thuis. “Het was frustrerend om mijn afstudeerfilm te willen maken en tegelijk eerst weer structuur te moeten vinden”, zegt hij. “Mijn hoofdpersoon Björn is een reflectie geworden van de vraag: waar is mijn leven en waar gaat het heen? Van het gevoel dat alles stilstaat.”

In het licht absurdistische drama De ware Björn spreekt woont de dertigjarige Björn bij zijn overbezorgde moeder en terminaal zieke vader, die zo roerloos in bed ligt dat hij al lijkt heengegaan. Björns leven is nauwelijks van de grond gekomen. Als hij een sollicitatiegesprek heeft, kamt zijn moeder zelfs zijn haar nog. Zijn enige vriend is kunstenaar Louis. Maar die staat op het punt naar Parijs te vertrekken en verbreekt de vriendschap. Offers horen nu eenmaal bij zijn leven als kunstenaar, denkt Louis. Björn moet het verder zelf uitzoeken.

Stilistisch doet de film denken aan het werk van Alex van Warmerdam, door de herkenbaar Nederlandse details en compactheid, en aan Yorgos Lanthimos, door de vervreemding en droge, onnatuurlijke dialogen. Kloosterman vindt de vergelijking met zulke grote regisseurs een hele eer maar haast zich eraan toe te voegen: “Wat mij ontzettend hielp was het werk van mijn kostuumontwerper Esmee Alexander en make-upartist Lieve Scholtens. Ik had per personage al een ruw idee van wat hun uitstraling moest zijn, maar hun kostuums en make-up brachten me zo veel verder. Vooral Trudi Klever, die de moeder speelt, is door dat strakke haar en die dunne lippen echt onherkenbaar. Dat personage staat mijlenver af van wie Trudi zelf is. Hetzelfde geldt voor het spookachtige gelaat van de vader.”

Drenthe
Voor de setting van zijn afstudeerfilm hoefde Kloosterman niet ver te zoeken. Hij woont inmiddels zes jaar in Utrecht, maar groeide op in Vries, een dorp met vierduizend inwoners in Noord-Drenthe. “Het noorden is toch nog steeds heel erg thuis voor mij. Tijdens de pandemie ging ik daar in het bos wandelen om cabin fever te voorkomen. Toen viel me pas op: wat is het hier eigenlijk mooi. Het zijn geen Alpen, maar het heeft een heel eigen schoonheid. De Biesbosch en de Veluwe zie je vaker in films, die vlakke velden veel minder.”

Juist dat platteland, met zijn velden die op het eerste gezicht alle ruimte bieden, is wat Björn isoleert. Je ziet het aan zijn gezicht, waarop achter de bleue onwetendheid steeds meer onrust doorschemert, treffend gespeeld door Benno Veenstra. Kloosterman vond hem via een castingbureau, maar Veenstra’s korte rol als de doodzieke Jip in Rundfunk: Jachterwachter (2020) gaf de doorslag. “Vanaf daar voelde het heel juist. En Benno komt uit Friesland, hij is net als ik een noorderling. Dat voelde wel alsof het de cirkel rond maakte.”

De schreeuw
Björn kan nergens heen: binnen houden zijn ouders hem in hun greep, buiten sluit Louis de deur. Kloosterman: “De mensen om hem heen zijn best wel passief. Ik miste een element dat bij Björn binnenkwam.” De oplossing kwam van sounddesigner Sam Titshof, die voorstelde de film zonder muziek te maken en te werken met scherpe contrasten tussen hard en zacht. Zo ontstond een schreeuw die alleen Björn lijkt te horen, als een ongrijpbare oerkreet uit de omgeving. “Ik wilde dat die schreeuw openbleef voor interpretatie. Niet zozeer afkomstig van een persoon, maar voortkomend uit Björns gesteldheid.” De inspiratie kwam van Edvard Munchs schilderij De schreeuw, waarin de figuur bijna oplost in het landschap.

Voor de opname van de schreeuw in zijn film schakelde Kloosterman een vriend in die veel van hardcore, punk en metal houdt. Op de laatste draaidag werd hij midden in een Drents veld op wisselende afstanden van de microfoon gezet. Eerst moest hij korte kreten produceren, dan steeds langere. “Toen ik merkte dat hij er een beetje doorheen begon te raken, zei ik: schreeuw nu maar tot je geen energie meer hebt.” Precies die laatste, uitgeputte schreeuw is in de film te horen. “Drie dagen later was hij zijn stem nog steeds kwijt.”

Tijdens het Nederlands Film Festival (25 september t/m 2 oktober 2026) is een selectie van de afstudeerproducties van de Nederlandse film- en kunstacademies te zien.