Hollandse Nieuwe 2026: Laura Stek over Giovanni / Carmen

In de reeks Hollandse Nieuwe beantwoorden makers van wie een film of serie op de komende editie van het Nederlands Film Festival in première gaan elk dezelfde vijf vragen.

1. Waar gaat je film over? “Giovanni / Carmen is een portret van theatermaker Giovanni Brand (31), die werkt aan een radicale hervertelling van de opera Carmen. Hij vindt het een prachtige rol, maar ziet tegelijkertijd hoe stereotyperend het karakter van Carmen is voor de Roma-gemeenschap. Carmen wordt neergezet als hyperseksueel, onvoorspelbaar, verleidelijk en agressief. Ze is een gevaar voor de maatschappij. Giovanni, die het ene na het andere stuk maakt over de geschiedenis van de Roma en Sinti, wil er een ander beeld tegenover zetten en besluit Carmen zelf te gaan spelen. Hij reist naar Sevilla voor research en raakt daar bevangen door de rol, waarmee hij een dubbele relatie ontwikkelt. Ondertussen leren we meer over zijn achtergrond en de lange weg die hij aflegde van het woonwagenkamp naar het theater. Zijn drang om stukken te maken lijkt voort te komen uit een diepe behoefte tot aansluiting. De vraag is: waar hoort hij eigenlijk thuis?”

2. Waarom wilde je deze film maken? “Ik interviewde Giovanni een aantal jaar terug voor NPO Radio 1. Hij was te gast naar aanleiding van de herdenking van Roma en Sinti op 4/5 mei. Ik merkte dat ik heel lang naar hem kon kijken. Hij heeft iets opens en geslotens tegelijk, een vreemde combinatie. Hij had ook iets van een danser, en ik hou van dansers. Normaal gesproken maak ik vooral audioverhalen, maar bij hem begon het echt met kijken. Toen ben ik naar zijn autobiografische stuk Zanger zonder volk gegaan, over het leven op het woonwagenkamp. Hij heeft daar een soort dubbele relatie mee, wat ik interessant vond. Hij staat met twee benen in verschillende werelden, zoekt naar aansluiting en een gemeenschap, terwijl hij zichzelf ook wil bevrijden van groepsconventies en zoekt naar autonomie. Ik neig altijd naar hoofdpersonen die dat spanningsveld met zich meedragen, het zal wel iets over mij zeggen.”

3. Wat is je droomproject en waarom is het nog niet gemaakt? “Een lange dansfilm met een choreografie van Sharon Eyal, zonder logline. Niets is zo bedwelmend en allesomvattend voor mij als haar stukken. Het hele leven zit erin. Het balanceren op een dunne grens van waanzin en realiteit, van narigheid en liefde. Ik denk dat ik het niet verder moet proberen te omschrijven. Het wordt wel lastig verkopen in een filmplan.”

4. Waaraan ontbreekt het in de Nederlandse film? “Dat is een grote vraag, ik heb daar niet genoeg zicht op. Wel pleit ik, ongetwijfeld in aansluiting op andere makers, voor meer experiment en meer risico in het maken. Het is net als in de wetenschap: je hebt een vrije ruimte nodig om tot echt verrassende uitkomsten te komen. Dat het dan volledig kan mislukken, dat hoort erbij. En een goeie mislukking blijft misschien wel meer hangen dan de zoveelste middle of the road-film. Hoewel experiment om het experiment ook weer vervelend kan zijn, het moet wel voortkomen uit de inhoud en soms is simpeler beter. Maar versimpelen en tot de kern komen kost ook tijd.
“Wat me ook opvalt is dat er in aanvragen veel waarde wordt gehecht aan de persoonlijke motivatie van de maker. Die motivatie is natuurlijk cruciaal, anders komt er geen film, maar soms kun je niet helemaal in tekst uitleggen wat er persoonlijk aan is. De drie korte films die ik maakte zijn zeer persoonlijk, maar op een indirecte manier. Ik ga geen Rorschach-test op mezelf toepassen in een filmplan; daar zit – hopelijk – niemand op te wachten.”

5. Wat was een bepalend filmmoment in je leven? “Ik ben begonnen audioverhalen te maken met 1 minuut bij Jair Stein. Dat waren miniverhaaltjes met nauwkeurig opgebouwde narratieven. De lat lag heel hoog; we monteerden op ademhalingsniveau. Dat was de beste school voor het maken van verhalen. Als je het in één minuut kan, kan je het later ook in meer minuten. Maakt niet uit of het nou om tekst, audio of film gaat, het zijn dezelfde principes. Het is misschien net als met tekenen of dansen, je moet eerst de klassieke techniek erin rammen voor je erop kan variëren, ermee kan experimenteren en dingen weg kan laten.”

Giovanni / Carmen is te zien op het Nederlands Film Festival (25 september t/m 2 oktober 2026).