George Ovashvili en Roelof Jan Minneboo over Corn Island

De grond proeven

  • Datum 11-11-2015
  • Auteur
  • Deel dit artikel

Ovashvili op de set van Corn Island

Corn Island speelt tegen de achtergrond van het grensconflict tussen Georgië en het omstreden gebied Abchazië. Maar de Georgische regisseur George Ovashvili en zijn Nederlandse coscenarist Roelof Jan Minneboo wilden geen film over de oorlog maken. Ovashvili: "Het is geen politieke film, maar een film over de mens en de natuur."

Door Joost Broeren

Corn Island is een ogenschijnlijk kleine film, het cinematografisch adembenemende verhaal van een boer en zijn kleindochter die op een tijdelijk ontstaan eilandje in de Georgische rivier Enguri mais proberen te verbouwen. Maar regisseur George Ovashvili heeft grote bergen werk moeten verzetten om dat kleine verhaal te vertellen: "Ik ben niet alleen filmmaker meer, maar ook specialist in het bouwen van eilanden en het verbouwen van mais!", lacht de geanimeerde regisseur wanneer we hem spreken in Amsterdam. Hij was in het land voor het Eastern Neighbours Film Festival in Den Haag, het nieuwste in een lange reeks festivalbezoeken sinds de film in juli 2014 in Karlovy Vary in première ging.
We spreken hem samen met Roelof Jan Minneboo, de Nederlandse coscenarist van de film. "Ik begon te schrijven met de Georgische scenarist Nugzar Shataidze, die helaas in 2009 overleed", legt Ovashvili uit. "Ik dacht toen dat ik dit verhaal nooit alleen af zou kunnen maken, dus ik begon aan een nieuw scenario: Kibula. Dat wordt nu mijn volgende film. Op een gegeven moment droeg mijn Franse producent Roelof aan als coscenarist voor Kibula. Gaandeweg ging het ook steeds vaker over Corn Island."
Minneboo vult hem aan: "Ik heb vooral meegewerkt aan de structuur van het scenario: de coming-of-age van het meisje, het verloop van de seizoenen, al die elementen. Maar interessant genoeg zit ook mijn eigen vroegste jeugdherinnering in de film. Mijn opa kwam uit Drenthe, en ik herinner me een moment, ik zal vier jaar oud zijn geweest, dat hij de grond proefde. Dat hebben we de grootvader in de film ook laten doen. Zo zijn we constant op zoek geweest naar dat soort sensorische elementen: geur, smaak, aanraking."

Universeel verhaal
Die aanpak, waarin specifieke, locatie-gebonden elementen een universeel verhaal vertellen, tekent de film. "Er werkten crewleden uit dertien verschillende landen mee aan de film", zegt Ovashvili niet zonder trots. "In het basiskamp tijdens de opnames hingen de vlaggen van al die landen, van over de hele wereld: niet alleen Europese landen, maar ook Korea, Israël, Iran. Cinema is universeel; er is geen taal nodig."
Dat geldt ook letterlijk voor de film, waarin slechts twaalf regels dialoog te horen zijn. "We hadden zelfs een versie waarin
helemaal geen tekst zat", vertelt Minneboo. "Maar we bleken toch een klein beetje uitleg nodig te hebben. Het zou geforceerd zijn geworden, een trucje." Corn Island is bovendien alles behalve een zwijgende film; het geluid is juist zeer belangrijk. Daarin horen we de oorlog die op de oever woedt: het grensconflict tussen Georgië en het omstreden gebied Abchazië. Ovashvili: "We wilden het over oorlog hebben, maar juist door hem nooit expliciet te laten zien. Het is geen politieke film, die iets wil zeggen over dat conflict. Het is een film over de mens, over het leven."
"De film gaat niet over het conflict, maar hooguit over conflict in het algemeen", verheldert Minneboo. "Over de dwaasheid van oorlog. Aan het begin van de film is de oorlog op de oevers, maar als hij uiteindelijk naar het eilandje komt, verandert alles. Dat is uiteindelijke onze boodschap: dat dit soort geschillen over stukjes land totaal absurd zijn wanneer je ze beziet vanuit de grootsheid van de natuur en de cycli waarin we leven."

Voeten in de aarde
De makers zelf hebben overigens hun eigen strijd met de natuur moeten leveren: het had letterlijk veel voeten in de aarde om het tijdelijke eiland uit de grond te stampen. "Toen mijn producenten het scenario lazen, dachten ze: één locatie, twee personages, geen dialoog — simpel!", lacht Ovashvili. Maar dat viel nogal tegen. "We hebben twee jaar lang gezocht naar een bruikbaar eiland; ik heb elk stukje water van Georgië bevaren. Maar uiteindelijk begrepen we dat we altijd het risico zouden lopen dat de rivier zo’n eiland halverwege de opnames weer zou opslokken."
Uiteindelijk werd uitgeweken naar een kunstmatige meer, waar het filmeilandje gecontroleerd gebouwd kon worden. "Maar ook dat ging niet zomaar", lacht Ovashvili, "Georgië is Dubai niet! Niemand had hier ervaring mee, het was echt een stom idee om dit te willen. We hebben bedrijven uit heel Europa geconsulteerd, sommigen zijn ook komen kijken, hebben hun metingen gedaan, maar iedereen zei: het kan niet, of het kost miljoenen — en ons budget voor de hele film was een miljoen. Maar op een dag stapte er een klein mannetje ons kantoor in Tbilisi binnen, een aannemer die zei dat hij het voor ons kon doen. Hij had geen enkele ervaring met eilanden, hij bouwt gewoon huizen. Maar hij zei: laat het me maar proberen. We dachten dat hij ze niet helemaal op een rijtje had, maar goed, we hadden ook geen andere opties. En verdomd: binnen vier weken lag het eiland er! Hij beloofde ons dat het er minstens een halfjaar zou liggen, maar het is zo solide dat het er nu nog steeds ligt."