Carlos Moreno over TODOS TUS MUERTOS

Op een kalme zondagmorgen vindt Salvador Garcia vijftig lijken in zijn maïsveld. Paniek. De zwarte komedie todos tus muertos opent op 24 maart het Movies that Matter Festival.

"Een bevriende journalist vertelde me eens een verhaal over twee burgemeesters", vertelt regisseur Carlos Moreno aan de telefoon vanuit Colombia. "Op een dag lag er een lijk op een plattelandsweg, precies op de grens tussen twee gemeentes. De burgemeesters kregen ruzie over wie er verantwoordelijk was voor het kadaver. Ze maakten zich meer zorgen over de overlijdensstatistieken van hun dorp, dan over degene die daar lag. Dat was mijn inspiratie."

Colombia zucht al decennialang onder de burgeroorlog, de guerrilla en de doodseskaders. Waarom heeft u gekozen voor een absurdistische komedie? Weet je, de film pretendeert geen portret te schetsen van de sociale werkelijkheid in Colombia. Wat er in de film gebeurt, is niet specifiek is voor mijn land alleen. De eerste keer dat ik zo’n berg lijken zag zoals je die in de film ziet, dat was niet Colombia, dat waren foto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Je moet todos tus muertos meer zien als een fabel. Dit gebeurt in ieder sociaal conflict. De personages zijn bijna karikaturen. De burgemeester vertegenwoordigt de politieke klasse. De man met het radiostation vertegenwoordigt de media. De militairen, de boer; het zijn allemaal metaforen. Het is een fabel over de onverschilligheid. Eén dode persoon is een tragedie. Als er opeens vijftig doden liggen, is het een cijfer uit de statistieken.

Salvador gaat hulp zoeken bij de burgemeester en de militairen en treft daar onverschilligheid. De radioman en de buitenlandse mensenrechtencommissie in todos tus muertos ogen vooral heel machteloos. Interventies van buitenaf, ondanks alle goede bedoelingen, delven vaak het onderspit. Fundamentele verandering moet van individuen komen, niet van organisaties. Ik geloof dat in Colombia de sociale ongelijkheid ons belangrijkste probleem is. In die zin ben ik behoorlijk pessimistisch. Tot nu toe hebben we geen enkele verandering gezien. De actoren veranderen van naam, maar de situatie blijft dezelfde. Alleen sociale gelijkheid zal vrede brengen.

todos tus muertos is bijna als een toneelstuk in de open lucht. Weinig locaties. Weinig personages. Hoe bent u te werk gegaan? Ik heb inderdaad mensen uitgenodigd met een sterke theaterachtergrond, vaak niet eens acteurs, maar vooral schrijvers. Het ging verder dan improvisatie. We hebben een maand gewerkt op de boerderij van mijn ouders en ik heb ze echt alle mogelijke creatieve vrijheid gegeven om deze wereld te creëren. Hoofdrolspeler Alvaro Rodriguez zit ook in mijn eerste film, perro como perro (2008). Hij kwam een paar weken voor de opnames al kennismaken met het dorpje en om er als boer te werken. De cameraman en ik besloten om hoofdzakelijk met daglicht te werken. Dat geeft de film die zonovergoten en die wat vreemde, landerige toon.

Sommige momenten zijn puur absurdisme. Opeens lijken de doden te leven of liggen, een fractie van een seconde, de burgemeester, Salvador en de soldaten, zélf op die stapel kadavers. Waarom? Om twee redenen: ten eerste wil ik de kijker blijven verrassen. Je moet ze uitnodigen om vragen blijven te stellen. Ten tweede, je moet de doden weer tot individuen maken. Dat is exact waar deze film over gaat. Het moment dat de zoon van Doña Abigail opeens weer lijkt te leven: dat vestigt de aandacht op wie hij was. Hij is geen anoniem lijk meer.

todos tus muertos ging in première op Sundance en draaide op het International Film Festival Rotterdam, maar is de film al uit in Colombia? Nog niet. Hij gaat hier eind februari draaien tijdens het filmfestival in Cartagena. Ik denk die hij in mei of juni in de bioscopen komt. Bij de Colombianen die de film hebben gezien, is de reactie goed. Er is polemiek. Daar is het ’t soort film voor.

En heel anders dan uw volgende film, begreep ik. Ik ben bijna klaar met el cartel de los sapos. Die is gebaseerd op een succesvolle televisieserie over de Colombiaanse drugskartels. Een gangsterfilm dus, net als perro como perro. Voor Colombiaanse begrippen is het een erg grote productie. Ik heb in acht steden gefilmd: Mexico-stad, New York, Bogotá, Cali… Tom Sizemore speelt de hoofdrol. Heel veel personages. Heel veel locaties. Episch.

En ongetwijfeld ook weer heel veel lijken. Maar wat een contrast! todos tus muertos staat dichterbij. Het heeft me meer gekost. Ik heb er meer van mezelf in moeten steken. Een gangsterfilm is leuk om te doen, dynamisch, maar dit verhaal dwong me op mijn tellen te passen, delicater te zijn, subtieler.

Barend de Voogd