LIFF 2026: First Feature Competition

Van donderdag 8 t/m zondag 18 oktober 2026 vindt de 21ste editie van het Leiden International Film Festival (LIFF) plaats. Dit jaar kijken we naar de competitie voor debuutfilms.

Al vanaf de jonge jaren is de American Indie Competition het hart van het Leiden International Film Festival. Vooral in het eerste decennium leverde dat grote ontdekkingen op. Makers als Sean Baker en Alex Ross Perry waren met hun vroegste films op het festival te vinden. Vertaalt dat oog voor talent zich ook naar de volledig op speelfilmdebuten gerichte First Feature Competition, die in 2021 werd gelanceerd?

Wat direct opvalt bij een eerste scan van de competitietitels van dit jaar is de enorme diversiteit. Er zijn films uit Congo, Kameroen en Nigeria, terwijl Afrika nog altijd ondervertegenwoordigd is in de Europese bioscopen. Verder onder meer films uit Chili, India, Griekenland en Slowakije. Ook opvallend: zes van de dertien films zijn van een vrouwelijke maker. Bijna de helft dus. Zes is ook het aantal films dat vooraf beschikbaar was om te zien en die waren precies zo eclectisch als die variëteit aan landen en makers doet vermoeden.

De twee films met de jongste hoofdpersonen, Our Share of Sand en Congo Boy zijn de relatief meest ‘veilige’ films. De eerste gaat over een twaalfjarig meisje dat opgroeide in Engeland en nu samen met haar moeder terugkeert naar India en haar vader. Congo Boy gaat over de zeventienjarige Robert die ervan droomt door te breken in de muziekindustrie maar als Congolees in de Centraal Afrikaanse Republiek constant aanloopt tegen systemische discriminatie en de dreiging van geweld. Beide films zijn vakkundig en met zorg gemaakt, maar duwen nergens tegen grenzen aan. Dat gebeurt wel in een drietal films rond personages van twintig en dertig.

Het Slowaakse Lover, Not a Fighter (Milovník, nie bojovník) gaat over een twintiger op drift en ook de film zelf lijkt dat te zijn. Maar dan wel heel bewust. Opgedeeld in hoofdstukken die niet zozeer structuur geven, maar juist benadrukken hoe episodisch de vertelling is. Fladderend van personage naar personage, hoewel de laconieke Andrej altijd het centrum is. Bij een tramhalte ontmoet hij, dronken en slaperig, Miša. Terwijl we hun ontmoeting zien in het verticale kader van een mobiele telefoonopname en Andrej een onsamenhangende anekdote vertelt over een hond, verschijnen tekstberichten in beeld die met lichte ironie de situatie beschrijven. “Hij kwam haar nooit meer tegen bij de tramhalte,” besluit de scène, “en alles is anders nu.”

Het handheld-camerawerk, de zachte belichting en de associatieve vertelstructuur geven de film van Martina Buchelová een dromerige sfeer. Alsof Lover, Not a Fighter nooit helemaal met beide benen op de grond staat. Zoals ook Andrej nooit helemaal in de realiteit lijkt te zijn. Is het niet omdat hij zich bedwelmt met grote hoeveelheden alcohol dan is het omdat hij nooit echt verantwoordelijkheid neemt, bijvoorbeeld voor de gevoelens die hij heeft voor Miša.

Lover, Not a Fighter is een portret van adolescentie, van het leven op een drempel. Die adolescentie lijkt een levensfase die zich steeds verder uitstrekt. Een film die dat ook tracht te vangen, is het Chinese Zoom In, Zoom Out (Fa xian zhi lu) van Dong Jie. Wanneer de huisgenoot van game-ontwerper Shi verdwijnt, gaat hij op zoek naar deze Gao. In de fysieke werkelijkheid, maar nog meer in de virtuele.

De film speelt met het vervreemdende gegeven dat als iemand fysiek verdwijnt of sterft, diegene online ‘verder leeft’. Shi speelt met Gao’s avatar door in een videogame en ontmoet zo Gao’s vriendin. Samen proberen ze te achterhalen wat er is gebeurd met Gao. Net als Lover, Not a Fighter is dit een film over personages die zich in een schemergebied bewegen. Hoewel het ritme af en toe sleept, weet Dong een sterke sfeer van melancholie en onthechting te creëren. Van levens die zich niet helemaal geworteld lijken te zijn.

Ook dertiger Pelu, hoofdpersoon van het Argentijnse The Night Is Fading Away (La noche está marchandose ya) van Ezequiel Salinas en Ramiro Sonzini, lijkt nog altijd in die tussenwereld van de adolescent te leven. Hij werkt als filmoperateur maar moet die functie noodgedwongen verruilen voor nachtbewaker. Omdat hij daarvan de huur niet kan betalen, gaat hij stiekem in de bioscoop wonen, zich terugtrekkend in de droomwereld van cinema. Gefilmd in softfocus is ook dit een film over iemand die niet volledig in de fysieke werkelijkheid leeft, waarbij het interieur van de bioscoop steeds weer andere gedaanten lijkt aan te nemen. Het ene moment een expressionistisch spookhuis, dan weer een film noir-achtig labyrint.

Maar vooral is de bioscoop een toevluchtsoord. Voor Pelu, maar ook voor de vaste bezoekers die soms gesprekken aangaan met hem of de film heel even over lijken te nemen. Zoals een mooie scène waarin een oudere man in de gang van het theater een voicemail inspreekt van een geliefde. Over hoe hij altijd meer in fictie heeft geleefd dan in de realiteit maar nu klaar is om zich te committeren aan een relatie.

De relatie tussen fictie en realiteit is op een heel andere manier aanwezig in The Red Hangar (Hangar rojo), dat zich afspeelt gedurende 24 uur in Chili, beginnend op 10 september 1973. 24 uur waarin het land een dictatuur werd. Op bijna shakespeareaanse wijze wordt de dood van president Allende door een boodschapper gemeld. Niets ervan komt in beeld. Wat wel in het benauwende bijna vierkante beeld komt is het gezicht van Jorge Silva, kapitein van de luchtmacht. In het opwaaiende stof van de coup die verderop plaatsvindt, wordt hij gedwongen een hangar op zijn luchtmachtbasis ad hoc in te richten voor het ‘verhoren’ van dissidenten. Dat er meer gebeurt dan alleen dat, is opnieuw iets wat (op enkele momenten na) buiten beeld blijft.

Een zwart-witfilm de titel The Red Hangar geven, lijkt bijna een grap, maar is in dit afgemeten en afgewogen debuut van Juan Pablo Sallato een sleutel. Deze op waarheid gebaseerde film gaat over wat we niet zien. Over wat personages verdringen uit hun blikveld, benadrukt door dat nauwe beeldformaat. Over een man die zichzelf ervan overtuigd heeft dat zijn eigen morele overtuigingen er niet toe doen. Als zijn loyaliteit in twijfel wordt gesteld, antwoordt hij: “Ik ben hier om bevelen op te volgen.” Maar de close-ups van zijn gezicht verraden dat het zo simpel niet is. Waar de adolescenten constant dralen op de drempel van volwassenheid, in films die dagdromen en meanderen, is The Red Hangar een compact pleidooi voor het nemen van verantwoordelijkheid.

Leiden International Film Festival | 8 t/m 18 oktober 2026 | Trianon, Kijkhuis en diverse andere locaties, Leiden