Berlinale 2026: De winnaars

Tijdens de slotceremonie van de 76e Berlinale kreeg Gelbe Briefe van İlker Çatak de Gouden Beer. Het is een zeer passende winnaar voor deze editie: een film die expliciet onderzoekt welke politieke rol kunstenaars kunnen en moeten spelen.

De turbulente 76e editie van de Berlinale sloot af met een al even turbulente prijsuitreiking. In de slotceremonie werd heen en weer gestuiterd tussen de politieke uitersten die de afgelopen tien dagen in Berlijn hoofdonderwerp van gesprek waren.

Enerzijds was er – hier en daar wat plichtmatige – lof voor festivaldirecteur Tricia Tuttle en juryvoorzitter Wim Wenders, die tijdens het festival onder vuur kwamen te liggen vanwege hun apolitieke stellingnames. Anderzijds werd in meerdere speeches expliciet verwezen naar de genocide in Gaza, het belangrijkste onderwerp van discussie. Dit laatste tot groeiende onvrede bij de Luxemburgse Désirée Nosbusch, de presentator van dienst die lastig om kon gaan met de oplopende gemoederen. 

Die clashende tegenpolen op het podium vertaalden zich niet per se naar een spannende verdeling van de beeldjes. Zo gold Sandra Hüller al het hele festival als gedoodverfde winnaar van de prijs voor beste hoofdrol, die ze inderdaad won voor Markus Schleinzers beklemmende Rose. Hüller speelt daarin een vrouw die zich in het Duitsland van de zeventiende eeuw voordoet als man en zich invecht in de maatschappij van een boerendorpje.

Ook het emotioneel verpletterende dementie-drama Queen at Sea werd al vanaf zijn première genoemd als grote kanshebber en viel tweemaal in de prijzen: Tom Courtenay en Anna Calder-Marshall deelden de prijs voor beste bijrol, terwijl regisseur Lance Hammer de juryprijs – de ‘derde prijs’ – in ontvangst nam voor zijn eerste film sinds zijn enthousiast ontvangen debuut Ballast (2008).

Meerdere films die hoge ogen gooiden onder critici vielen juist niet in de prijzen, waaronder Meine Frau weint van Angela Schanelec, The Loneliest Man in Town van Tizza Covi en Rainer Frimmel en We Are All Strangers (Wo men bu shi mo sheng ren) van Anthony Chen. Misschien is de meest verrassende bekroning daarmee de Zilveren Beer voor uitzonderlijke artistieke bijdrage, die ging naar een film die bij critici veel minder in de smaak viel. Yo (Love is a Rebellious Bird) van Anna Fitch en Banker White, de enige documentaire in competitie, ontleedt de ongebruikelijke vriendschap tussen Fitch en haar veel oudere vriend Yo, door op Madurodam-schaal scènes uit hun gedeelde leven te reconstrueren.

De hoofdprijs en tweede prijs gingen beide naar een (deels) Turkse film. De Turkse filmmaker Emin Alper kreeg de grote juryprijs voor Salvation (Kurtuluş), een magisch-realistische vertelling waarin een stammenstrijd in een plattelandsdorpje gruwelijk uit de hand loopt. En de Duitse regisseur İlker Çatak kreeg de Gouden Beer voor Gelbe Briefe, die zich afspeelt in het Turkije onder Erdoğan en expliciet draait om de positie van de kunsten in een autoritair regime. Wie weet heeft Wenders zich tijdens het kijken naar de scène waarin de hoofdpersonen hartstochtelijk betogen dat theater de wereld kan redden nog eens achter de oren gekrabd over zijn uitspraken tijdens de persconferentie aan het begin van het festival.

Alper was overigens een van de adviseurs voor Çataks film, die een huwelijkscrisis tussen twee Turkse theatermakers plaatst tegen de achtergrond van de massale ontslagen van ambtenaren, academici en cultuurwerkers die in het land plaatsvonden na de mislukte coup van 2016. “Ik werkte destijds ook voor een universiteit en zat in de vuurzone”, vertelde Alper tijdens het festival in een interview. “Ik ben uiteindelijk niet ontslagen, maar veel vrienden wel. Dus in zekere zin vertelt İlkers film mijn verhaal – een verhaal dat ik zelf in Turkije onmogelijk kan vertellen.”

Çatak zelf, geboren in Berlijn als zoon van Turkse migranten, vertelde in een interview dat hij voor hij aan de film begon zeker twijfels had gehad – zouden er ook voor hem represailles wachten? “Maar toen dacht ik: wat heb ik nou helemaal op het spel gezet in mijn carrière? Ik wil films maken waar ik trots op ben en waarvan ik kan zeggen: ik ben niet bang geweest. Over de hele wereld maken filmmakers heel kritisch werk onder extreme druk. Ik leef in relatieve vrijheid, dus als zij het wel aandurven en ik niet, zou ik me enorm dom voelen.”

---

Alle winnaars

Hoofdcompetitie
Gouden Beer: Gelbe Briefe, İlker Çatak
Zilveren Beer, grote juryprijs: Salvation (Kurtuluş), Emin Alper
Zilveren Beer, juryprijs: Queen at Sea, Lance Hammer
Zilveren Beer, beste regie: Grant Gee voor Everybody Digs Bill Evans
Zilveren Beer, beste hoofdrol: Sandra Hüller in Rose, Markus Schleinzer
Zilveren Beer, beste bijrol: Tom Courtenay & Anna Calder-Marshall in Queen at Sea, Lance Hammer
Zilveren Beer, beste scenario: Geneviève Dulude-de Celles voor Nina Roza
Zilveren Beer, uitzonderlijke artistieke bijdrage: Yo (Love is a Rebellious Bird), Anna Fitch & Banker White

Perspectives
Beste debuut: Chronicles from the Siege, Abdallah Alkhatib

Documentaires
Berlinale documentaireprijs: If Pigeons Turned to Gold, Pepa Lubojacki
Speciale vermelding: TUTU, Sam Pollard
Speciale vermelding: Was an Empfindsamkeit bleibt, Daniela Magnani Hüller 

Korte films
Gouden Beer, korte film: Someday a Child (Yawman ma walad), Marie-Rose Osta
Zilveren Beer, juryprijs korte film: A Woman’s Place Is Everywhere, Fanny Texier
CUPRA Filmmaker: Kleptomania (Di san xian), Jingkai Qu

Generation Kplus
Kristallen Beer, beste film: Gugu’s World (Feito Pipa), Allan Deberton
Speciale vermelding: Not a Hero, Rima Das
Kristallen Beer, beste korte film: Whale 52: Suite for Man, Boy, and Whale, Daniel Neiden
Speciale vermelding: Under the Wave of Little Dragon, Luo Jian
Grote prijs van de internationale jury: Gugu’s World (Feito Pipa), Allan Deberton
Speciale vermelding: Atlasul universului (Atlas of the Universe), Paul Negoescu
Speciale prijs van de internationale jury, beste korte film: White (Spî), Navroz Shaban

Generation 14plus
Kristallen Beer, beste film: Chicas Tristes, Fernanda Tovar
Speciale vermelding: A Family, Mees Peijnenburg
Kristallen Beer, beste korte film: Memories of a Window, Mehraneh Salimian & Amin Pakparvar
Speciale vermelding: Allá en el cielo, Roddy Dextre
Grote prijs van de internationale jury, beste film: Chicas tristes, Fernanda Tovar
Speciale vermelding: Matapanki, Diego Mapache Fuentes
Speciale prijs van de internationale jury, beste korte film: The Thread, Fenn O’Meally
Speciale vermelding: Memories of a Window, Mehraneh Salimian en Amin Pakparvar

Onafhankelijke juries
Fipresci-jury, hoofdcompetitie: Soumsoum, the Night of the Stars, Mahamat-Saleh Haroun
Fipresci-jury, Perspectives: Animol, Ashley Walters
Fipresci-jury, Panorama: Narciso, Marcelo Martinessi
Fipresci-jury, Forum: AnyMart, Yusuke Iwasaki
Oecumenische jury, hoofdcompetitie: Moscas (Flies), Fernando Eimbcke
Oecumenische jury, Panorama: Bucks Harbor, Pete Muller
Oecumenische jury, Forum: River Dreams, Kristina Mikhailova
Teddy Award, beste speelfilm: Ivan & Hadoum, Ian de la Rosa
Teddy Award, beste documentaire: Barbara Forever, Brydie O’Connor
Teddy Award, beste korte film: Taxi Moto, Gaël Kamilindi
Teddy Award, juryprijs: Der Heimatlose, Kai Stänicker
Teddy Award, speciale prijs: Céline Sciamma
CICAE art cinema-prijs, Panorama: Prosecution, Faraz Shariat
CICAE art cinema-prijs, Forum: On Our Own, Tudor Cristian Jurgiu
Prijs van het Gilde van Duitse Arthouses: Gelbe Briefe, İlker Çatak
Label Europa Cinemas: Four Minus Three, Adrian Goiginger
Caligari-prijs: If Pigeons Turned to Gold, Pepa Lubojacki
Amnesty International-prijs: What Will I Become?, Lexie Bean & Logan Rozos
Heiner Carow-prijs: Prosecution, Faraz Shariat
AG Kino Gilde-prijs: What Will I Become?, Lexie Bean en Logan Rozos
AG Kino Gilde, speciale vermelding: Sunny Dancer, George Jaques

Publieksprijzen
Panorama publieksprijs, speelfilm: Prosecution, Faraz Sharia
Panorama publieksprijs, documentaire: Traces, Alisa Kovalenko & Marysia Nikitiuk
Berliner Morgenpost lezersprijs: Moscas (Flies), Fernando Eimbcke
Tagesspiegel lezersprijs: I Built a Rocket Imagining Your Arrival, Janaína Marques