Dansplaining #65

Als de Indiana Jones van de filmwetenschappen zoekt Dan Hassler-Forest naar verborgen betekenissen en geheime kamers van de filmgeschiedenis.

Van alle filmstijlen is slapstick misschien wel de meest ondergewaardeerde. Wie de term überhaupt al gebruikt, doet dat doorgaans denigrerend: “De humor verviel al gauw tot het niveau van slapstick.”

Slapstick is een fysieke, fundamenteel visuele vorm van humor – en omdat we in onze cultuur het woord altijd boven het beeld verheffen, zijn we ook geneigd om slapstick te zien als banaal, plat, minderwaardig. Toch is er geen filmgenre dat zo’n universele aantrekkingskracht heeft. In de filmzalen zien we recent een voorzichtige terugkeer naar deze geliefde traditie.

Zelf viel bij mij het kwartje pas toen ik voor het bekende ouderlijke dilemma stond: wat voor film zet je op tijdens een kinderfeestje? De wanhoop nabij pakte ik ooit een dvd met korte Chaplin-films van de plank, en het bleek een gouden greep te zijn. Anderhalf uur rolde een kamer vol tienjarigen zowat van hun stoel van het lachen. Niemand klaagde over het gebrek aan kleur, de afwezigheid van dialogen, of de kinderlijk eenvoudige plot: iedereen was gebiologeerd door de virtuositeit van puur fysieke komedie.

Eigenlijk had het me niet moeten verbazen: de schijnbaar onweerstaanbare grollen van de zwijgende Minions stammen immers direct af van de slapsticktraditie, terwijl de makers van actiefenomeen John Wick hun trendsettende franchise zien als eerbetoon aan hun idool Buster Keaton. Deze zomer werd een hele generatie kleuters zelfs getrakteerd op een stoomcursus vroege filmgeschiedenis in Minions & Monsters, waarin de kleine gele mannetjes al sinds Méliès op filmsets aanwezig blijken te zijn geweest.

Animatie leent zich dan ook uitstekend voor filmhumor die het moet hebben van vlekkeloze timing en uitgekiende mise-en-scène. Na de hoogtijdagen van Chaplin, Keaton en Lloyd werd de slapsticktraditie bovenal voortgezet in de Looney Tunes-shorts. Ook deze keren nu weer terug naar het grote doek in Coyote vs. Acme, waarin de geanimeerde personages uit de klassieke Road Runner-cartoons worden overgeheveld naar de “echte” wereld, waar ze worden bijgestaan door live-action acteurs. Deze productie stamt eigenlijk al uit 2023, maar Warner Bros. besloot toen om de film af te schrijven en helemaal niet uit te brengen; gelukkig komt hij dit najaar alsnog in de bioscoop.

Hundreds of Beavers legde net zo’n lange weg af naar de Nederlandse filmtheaters. Dit ontwapenende eerbetoon aan de slapsticktraditie was in 2022 al op filmfestivals te bewonderen, en is sindsdien langzaam maar zeker doorgedrongen tot een breder publiek. Gemaakt met een minibudget van slechts 150 duizend dollar brengt dit zwart-wit meesterwerkje de belangrijkste slapsticktradities op weergaloze manier bij elkaar: de fysieke humor van Chaplin tot Jackass, de geluidseffecten en de rekbare zwaartekracht van Wile E. Coyote tot Minions, en de waaghalzerij van Keaton tot John Wick. Gaat dat zien!