Dansplaining #59

Dan Hassler-Forrest zoekt als de Indiana Jones van de filmwetenschappen naar verborgen betekenissen en geheime kamers van de filmgeschiedenis.

Een van de leukste filmboeken van het afgelopen jaar was het prachtig vormgegeven Cinema Her Way: een lijvig werk waarin filmjournalist Marya E. Gates op een even bevlogen als aanstekelijke manier een twintigtal vrouwelijke regisseurs aan het woord laat over hun ervaringen in de filmindustrie.

Het boek eindigt met een lange checklist van filmtitels met daarbij een uitdaging die me direct inspireerde om de daad bij het woord te voegen. Afgelopen jaar sloot ik me dan ook aan bij de hashtag #52FilmsDirectedByWomen en nam ik me voor om ten minste eens per week een film uit te kiezen die niet door een man was gemaakt.

Het is normaal gesproken, voor mij in ieder geval, niet vanzelfsprekend om me in een filmkeuze te laten leiden door het gender van de regisseur. Net als de meeste filmliefhebbers ben ik gewend om af te gaan op aanbevelingen via de pers, sociale kringen en (steeds vaker) filmplatform Letterboxd. Dat je dan vervolgens negen van de tien keer zit te kijken naar een film van een man, nemen we voor lief: we leven nu eenmaal in a man’s world.

In Hollywood is het dan ook sinds jaar en dag bittere armoede geweest voor vrouwelijke regisseurs: tot zeer recent was er niet één jaar waarin meer dan 8 procent van de studiofilms door iemand anders dan een man werd gemaakt. Na de impact van de #MeToo-beweging en de schokgolven die volgden op het Harvey Weinstein-schandaal, was er in de VS eventjes wat verbetering zichtbaar. Maar inmiddels neemt zowel het aantal vrouwelijke regisseurs als het aantal vrouwelijke hoofdrollen alweer af. En in Europa is het niet zo heel veel beter: recent onderzoek laat zien dat vrouwen nog steeds dramatisch ondervertegenwoordigd zijn in onze film- en tv-industrie.

Mijn eigen ervaring van het afgelopen jaar verhelderde waarom dit meer is dan een abstract probleem rondom gelijkheid als progressief ideaal. Het bewust opzoeken en ervaren van filmverhalen die niet door mannen worden verteld, leverde zonder enige twijfel een verrijking op van mijn liefde voor film. Ook al is er absoluut geen grote gemene deler te vinden tussen de ruim zeventig ‘vrouwenfilms’ die ik uiteindelijk het afgelopen kalenderjaar verslond, toch zag je dat het wel degelijk iets uitmaakt wat voor iemand achter de camera staat.

Talloze vanzelfsprekendheden in verhaalstructuur, beeldvorming en cameravoering werden opeens pijnlijk zichtbaar: ook anno 2025 blijkt die beruchte male gaze bijvoorbeeld nog springlevend op het witte doek. Ik kan het daarom iedereen aanbevelen: neem de uitdaging aan, en maak van 2026 een jaar waarin je – misschien wel voor het eerst – tenminste 52 keer een film kiest die niet door een man is gemaakt.