Snelcursus langzaam kijken

Slow cinema is leuk en aardig, maar hoe kijken we in deze snelle tijden naar langzame films? Veel makers houden ervan om hun publiek een beetje uit te dagen. De regels van het spel.

1 Tijd is een betrekkelijk iets. Er mogen dan zestig minuten in een uur zitten, elk kind weet dat een uurtje spelen iets anders is dan een uurtje wachten. Net zoals filmmakers de tijd kunnen manipuleren, kunnen toeschouwers dat ook. Wie actief, met aandacht en verbeeldingskracht kijkt, ziet de film sneller voorbij gaan.
2 En ontdekt dat de snelheid er niet toe doet.
3 En hij ziet meer.
4 Beschouw de film als een spel.
5 Fantaseer.
6 Associeer.
7 Of kijk gewoon. Observeer.
8 Zet je interne klok uit. Denk niet "deze film duurt 89 of 123 of 152 minuten." Verwar de verteltijd niet met de vertelde tijd. We hebben nu genoeg films gezien waarin een mensenleven 101 minuten duurt. Kijk naar hoe lang 10 minuten duren. Of hoe 10 minuten 100 minuten kunnen duren.
9 Verwonder en verheug je daarover.
10 Al sinds het begin van de filmgeschiedenis worden films omschreven als dromen. Filmmakers brengen hun publiek in die droomstaat door aan het begin van hun film de tijd te manipuleren. Door hem te versnellen of juist te vertragen. Val wakend in slaap. Droom met open ogen.
11 De Franse surrealist André Breton zei het zo: "Mensen die naar een film kijken, komen in een staat tussen waken en slapen terecht." Filosoof Roland Barthes omschreef filmkijkers als in een "para-oneirische staat" (‘voorbij de droomtoestand’ ), waarna ze zich "soezerig en doezelig voelen als de film is afgelopen, alsof ze zojuist zijn ontwaakt".
12 De huidige generatie filmkijkers is heel wat gewend als het om verhalen gaat: we doorzien ze sneller dan de schrijver ze kan bedenken. Om ons maar te blijven verrassen worden films sneller en sneller. Wat verloren gaan zijn sfeer, stijl, karakter, betekenis en diepgang. Reken af met de dominantie van het verhaal. KIJK naar hoe een film zijn vertelling laat ontrollen in beelden. (Het ging immers om (de) film?)
13 Blogger Harry Tuttle noemt Slow Cinema liever Contemporary Contemplative Cinema. Het Latijnse woord ‘contemplatio’ komt van het Griekse ’theoros’, dat ’toeschouwer’ betekent. Schouw toe.
14 Vraag je af of Slow Cinema een politieke of een spirituele reactie is op de hedendaagse cinema. Of allebei. En vraag je dan af waarom. En hoe.
15 Kijk niet naar de dingen die getoond worden, maar naar de dingen die gesuggereerd worden.
16 Kijk nog een keer.
17 Eerst met je ogen.
18 Dan met je innerlijke oog.
19 Wees niet bang om moeilijk te doen.
20 Doe moeilijk.
21 Maak je eigen regels.
22 Vergeet de regels.
23 Kijk.

Dana Linssen

Lees ook het artikel van Machteld Leij over trage videokunst.