IFFR 2012: Stiekem naar de film
Waar zijn de rijen in De Doelen? Op de digitale snelweg. De kaartverkoop van het IFFR is zo goed als gedigitaliseerd dit jaar. En de computer houdt je smaakprofiel bij.
Gisteren ben ik stiekem naar de film geweest. Het is dat ik na afloop van het eerbetoon aan de vorig jaar overleden en IFFR-stamgast Raúl Ruiz in de Kleine Zaal van de Schouwburg in het volle licht een glas jenever op de man heb gedronken — naar verluidt het Nederlandse lievelingsdrankje van de Chileen — maar anders had niemand geweten dat ik zijn Ballet aquatique (2011) had gezien. Geen statistieken, geen bezoekersprofielen, helemaal niets. Ik had er waarschijnlijk niet eens over geschreven als dat stilletjes naar binnen glippen niet zo’n unicum was geworden op het huidige IFFR. De voorstelling in de Schouwburg was gratis, ik kwam te laat en er stond niemand meer aan de deur. En vooral: ik had niet van tevoren een kaartje op mijn perspas moeten laden wat er dan vervolgens weer ‘afgescand’ werd.
Want zo gaat dat tegenwoordig bij het IFFR. Geen stap blijft meer onopgemerkt. Had je als journalist in de voorgaande jaren nog het privilege dat je met een speciale perspas zonder reservering (en dus zonder kaartje) de zaal in mocht, dit jaar worden elke vorm van spontaniteit en last minute beslissingen de kop ingedrukt. De zaalwachten zijn onverbiddelijk. Zelfs bij een zaal waar maar zes stoelen bezet waren moest ik toch bij de kassa mijn kaart laten opladen.
Het lijkt de NS wel, waar je ook geen trein meer in kunt stappen zonder voldoende ‘reisproduct’ op je OV-chipkaart. Wie anoniem wil reizen, of in dit geval kijken, tast daarvoor in de buidel. En daar zit ‘m de crux. Want afgezien dat het vast en zeker allemaal reuze handig is, die volautomatische kaartverkoop, en die afgenomen rijen in De Doelen, moet je je als een beetje digitale consument natuurlijk wel afvragen wat het IFFR allemaal precies met die data kan, wil, doet en mag.
In theorie kan het festival nu van elke (professionele) geregistreerde bezoeker een smaakprofiel samenstellen. Het gemiddelde aantal films uitrekenen dat iemand bezoekt. Beter dan ooit snel zien welke films op welke tijdstippen in trek zijn. Het gemak dient de mens.
Het is net als dat eindeloos voortdurende reizigersonderzoek van de NS, zogenaamd om beter op de reizigersbehoeften in te kunnen spelen, in praktijk een middel om bepaalde drukke trajecten duurder te maken. Tel uit de winst.
Voor mijzelf is het allemaal reuze paradoxaal. Stiekem naar de film is zo’n beetje het grootste cinefiele genot wat er is. Maar daarna moet en wil ik beroepshalve natuurlijk uitschreeuwen: gaat zien die film (of toch maar beter niet). En het IFFR mag best weten dat ik meestal een van z’n fanatiekste bezoekers ben, maar dit jaar even niet (alhoewel als je het soortgelijk gewicht van alle korte films die ik heb gezien meetelt, dan weer wel). Maar ik vind dat het festival aan z’n bezoekers wel transparantie in inzicht verplicht is wat er vervolgens met die data gebeurt. Van mij hoeft een producent niet te weten of ik zijn film heb gezien, en ik heb ook geen behoefte aan ongevraagde feedbacktelefoontjes achteraf. Laten we het gewoon maar hierop houden: what happens in the dark, stays in the dark.
Dana Linssen