CinemAsia – 6 juni 2017

Het filmfestival CinemAsia vertoont voor het tweede jaar een gevarieerd overzicht van films uit Azië, van horror uit Thailand tot een multiculti-drama uit Maleisië. De nadruk blijkt vooral op Zuid-Oost Azië te liggen.

Een invloedrijk stamhoofd uit Kongo werd in de koloniale tijd door de Belgische koning onthaald op een klassiek concert. Bach en Mozart passeerden de revue, en Beethoven, Schubert en andere hoogtepunten uit de westerse muziekgeschiedenis. Na afloop vertelde het stamhoofd dat hij had genoten. Alleen had hij wel een vraag: waarom hadden de muzikanten steeds hetzelfde gespeeld?
Als het om de Aziatische cinema gaat bezit de Nederlandse bioscoopganger beduidend meer onderscheidingsvermogen dan de Afrikaan in deze anekdote. Zelfs de bezoeker van het multiplex kent tegenwoordig het verschil tussen J-horror, Chinese martial arts en natuurlijk de goeie ouwe actiefilms uit Hongkong. De reguliere bezoeker van het Filmfestival Rotterdam is nog minder van de straat, en zet dus graag een boom op over het typisch Koreaanse — pardon, Zuid-Koreaanse — stijleigen in de films van Kim Ki-Duk, versus het toch echt wel aantoonbaar Japansere mens- en maatschappijbeeld in de oeuvres van Takashi Miike of Takeshi Kitano. En natuurlijk zijn zulke festivaltijgers tevens op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in — om maar eens wat te noemen — de Filippijnse undergroundcinema.
In tegenstelling tot het in mondiaal-cultureel opzicht diep onnozele Amerika — waar een ’typisch Japans’ verhaal als Memoirs of a geisha zonder blikken en blozen wordt verfilmd met Chinese en Maleisische sterren — lijken Nederlandse filmliefhebbers dus wel toe aan de gedachte dat er niet zoiets bestaat als ‘de’ Aziatische cinema. Hoe kan het ook, als je bedenkt dat Azië ruim de helft van de wereldbevolking huisvest en bovendien met Hongkong en Bollywood twee van de grootste — en onderling zeer verschillende — filmindustrieën ter wereld huisvest.

Chinees bloed
De organisatoren van het festival CinemAsia weten natuurlijk ook best dat er niet één allesomvattende definitie van Aziatische cinema bestaat. Toch pikken ze mooi een graantje mee van de almaar toenemende belangstelling voor alles wat — na sushi, Pucca-rugzakjes en Hamtaro-gadgets — uit het Verre Oosten komt. Illustratief voor die trendgevoeligheid is het aantrekken van Katja Schuurman, die op de openingavond in gesprek zal gaan met Bai Ling, de Hongkong-ster die schittert in de openingsfilm Dumplings van Fruit Chan. ‘Het afgelopen jaar heb ik ‘de Aziatische film’ ontdekt’, zo licht de Hollandse diva toe, ‘en ik ben verliefd geworden op de manier van verhalen vertellen. Zelf heb ik Chinees bloed, wellicht voel ik me daardoor nog meer verbonden."
Wie op het Amsterdamse festival — of de satellietfestivalletjes elders in het land — net als Katja verliefd wil worden op de Aziatische cinema moet zich echter wel realiseren dat de samenstellers de ‘partnerkeuze’ nadrukkelijk beperken tot Zuid-Oost Azië. India mag nog net meedoen, maar Iran en Pakistan behoren kennelijk tot een heel ander werelddeel, en films uit voormalige Sovjetrepublieken in Centraal-Azië zijn nergens te bekennen. Wel draaien er flink wat korte producties van (Z.O.)Aziatische migranten, uit wat we bij gebrek aan een betere term maar de ‘diaspora’ moeten noemen: Australië, Nederland en de VS.
Niet dat zo’n geografisch/etnische afbakening erg is. Het zou alleen wat eerlijker zijn om de exacte focus van het festival duidelijker op het etiket te zetten. Japan, Zuid-Korea, Indonesië en de twee China’s zijn de belangrijkste herkomstlanden van de vertoonde independent films, en de meeste titels zijn voor het eerst (en waarschijnlijk ook voor het laatst) in Nederland te zien. Alleen dat is al reden om een bezoekje te brengen aan het festival dat zijn gevarieerde programmering omschrijft als ‘kleurrijk’, en dat zijn publiek trakteert op horror uit Thailand (Shutter), multiculti-drama uit het islamitische Maleisië (Sepet), een hiphopfilm uit Taiwan (Chocolate rap) en een Vietnamees-Australisch portret van verslaafde straatschoffies in Sydney (Ra choi). Wat je noemt een gevarieerd festival. En achteraf dus vooral niet vragen waarom die Aziaten steeds hetzelfde verhaal vertellen — en al helemaal niet waarom ze allemaal zo verdomd veel op elkaar lijken.

Fritz de Jong

CinemAsia
Te zien van 30 maart t/m 8 april in Filmmuseum en Rialto te Amsterdam. Tourprogramma te zien in Arnhem, Den Haag, Eindhoven, Groningen, Rotterdam en Utrecht. Info cinemasia.nl.