Focus: Zomer in Zutphen: De fotografische blik

Luxor in Zutphen haalde vorig jaar de Tsjechische filmmaker Karl Zeman uit de vergetelheid. Deze zomer doet het dat onder de titel Zomer in Zutphen – De fotografische blik met het New Yorkse film- en fotografenduo Morris Engel en Ruth Orkin en de Algerijnse Parijzenaar Guy Gilles.

Guy Gilles (1938-1996) zal niet bij iedereen een belletje doen rinkelen. Onterecht, vindt filmtheater Luxor, dat drie films vertoont van de “vergeten grootmeester van de Nouvelle Vague”.

De in Algerije geboren Gilles maakte in 1965 zijn speelfilmdebuut met L’amour à la mer, dat in Locarno prompt een prijs won. De film over het langzaam uitdoven van een liefdesrelatie bevat alle elementen die Gilles’ werk zouden kenmerken: melancholie, vergankelijkheid, verlangen en eenzaamheid, vervat in een poëtische stijl.

In zijn volgende film Au pan coupé (1968) verdwijnt een jongen met een duister-romantische inslag spoorloos uit een liefdesrelatie. Marguerite Duras besprak de film lovend, maar het publiek liet het afweten. En in Le clair de terre (1970), Gilles’ derde film in het programma, ontdekt een in jonge Parijzenaar van Tunesische afkomst in Tunis zijn wortels. Een publiekssucces was Gilles niet gegund en na zijn vroege dood raakte hij in de vergetelheid. Maar sinds enige tijd is hij herontdekt en worden zijn films geprezen om hun lyrische gevoeligheid en poëtische beeldtaal.

Anders dan Gilles leed het duo Morris Engel (1918-2005) en Ruth Orkin (1921-1985) niet onder gebrek aan aandacht. Beiden waren succesvolle fotografen in New York, maar maakten in 1953 de overstap naar film. Hun debuut Little Fugitive, over een jochie dat vlucht omdat hij denkt dat hij zijn broer heeft neergeschoten, kreeg een Oscar-nominatie voor beste scenario. De film, die met zijn improvisaties en losse cameravoering van grote invloed was op John Cassavetes, wordt gezien als een voorloper van de onafhankelijke Amerikaanse cinema. Ook de Nouvelle Vague-filmers prezen Little Fugitive; volgens François Truffaut was deze film zelfs cruciaal voor het ontstaan van de Franse filmstroming.

Naast Little Fugitive zijn nog twee films van het duo te zien. In Lovers and Lollipops (1956) ziet een zevenjarige halfwees met gemengde gevoelens haar moeder daten met een vroegere vriend. In Weddings and Babies (1958) vindt de vriendin van een bruiloftsfotograaf dat het tijd wordt om zelf te trouwen en een gezin te stichten, terwijl haar vriend eerst financiële zekerheid wil.

Zomer in Zutphen: De fotografische blik | 2 juli t/m 26 augustus 2026 | Luxor, Zutphen