Focus: Bresson – Un hommage

Minimalist Robert Bresson

Les anges du péché

Filmmaker Robert Bresson vroeg zich nooit af of zijn films in de smaak vielen. Dat maakte zijn invloed niet minder groot. Zijn minimalistische stijl leeft voort in de term ‘bressoniaans’. Filmtheater Rialto vertoont in de zomermaanden onder de titel Bresson – Un hommage zeven van zijn films.

De worstelende en lijdende mens wikt, maar het lot beschikt, is de kortste samenvatting van de thematiek in de films van Robert Bresson. Waarbij onduidelijk is wie het lot bepaalt: god of het toeval?

De in 1901 in de hogere middenklasse in een dorpje in de Auvergne geboren Bresson wilde kunstschilder worden. Dat werd hij inderdaad, maar film trok hem ook. Als begin-dertiger maakte de tot het Jansenisme – een katholieke stroming – behorende Bresson zijn filmdebuut met de komische korte film Affaire publiques, waarin niets te herkennen valt van zijn latere stijl.

Dat geldt wel voor zijn speelfilmdebuut Les anges du péché, in 1945 gemaakt nadat hij drie jaar gevangen had gezeten om verzetsactiviteiten. Niet door het realisme, maar wel door thema’s als religie, zonde, onschuld en vergeving is het in een klooster spelende drama al herkenbaar als een typische Bressonfilm.

Zijn internationale doorbraak kwam met Journal d’un curé de campagne (1950). De film over een dorpspastoor won de Gouden Leeuw in Venetië. Stilistisch had Bresson met dit spirituele drama zijn stijl gevonden: geen professionele acteurs maar amateurs, die hij ‘modellen’ noemde; oog voor sprekende details; statische beeldvoering; een elliptische montage.

Bressons sobere benadering leidde tot het cliché dat zijn films alleen genietbaar zijn voor doorgewinterde cinefielen. Wie dit cliché wil ontkrachten, kan terecht in Rialto. Journal d’un curé de campagne is bij gebrek aan een Engels ondertitelde kopie helaas niet te zien, maar wel de zwart-witfilms Un condamné à mort s’est echappé (1957), Pickpocket (1959), Au hasard Balthazar (1966) en Mouchette (1967), en de kleurenfilms Une femme douce (1969), Le diable probablement (1977) en L’argent (1983). Voor die laatste film deelde Bresson met Andrej Tarkovski’s Nostalghia de juryprijs in Cannes. Het bleek zijn laatste film, al leefde hij na het maken ervan nog zestien jaar.

Het laatste woord is aan Jean-Luc Godard, die andere Franse uitvinder van een volkomen unieke filmtaal: “Bresson ís de Franse cinema, zoals Dostojevski de Russische roman is en Mozart de Duitse muziek.”


Bresson – Un hommage | 7 juni t/m 26 augustus 2024 | Rialto De Pijp & Rialtu VU, Amsterdam