IDFA 2026: Plattelandstieners

Twee wonderschone documentaires in IDFA-programma Best of Fests gaan over wat er terechtkomt van de toekomstdromen van opgroeiende plattelandstieners. The Illusion of an Everlasting Summer volgt gedurende 25 jaar de Argentijnse nichtjes Guillermina en Belinda; Gabin gaat over een Franse jongen tussen zijn achtste en achttiende.

De negenjarige Belinda zit bevallig op de bank, gekleed in een romantische jurk met een dromerig hoedje, een look die ze op een foto zag. Haar bijna even oude nichtje Guillermina poseert in een trouwjurk bij een taart: haar toekomstdroom. In hun ondergoed zwemmen de beide meiden in het bruine beekje dat hun vlakke land in tweeën splijt. Ze dansen op een liefdesliedje in het gras met achter hen een verre horizon.

Belinda wil actrice worden. Guillermina kleuterjuf. Giechelend spelen ze tijdens hun zoveelste verkleedpartij een tragedie na: hoe Guillermina, in stemmig zwart, als weduwe treurt bij het graf van haar te vroeg gestorven man. Belinda, in een mannenpak, tekent een snorretje op haar bovenlip. Terwijl de meiden in een autowrak uit de jaren veertig fantaseren dat ze door Buenos Aires rijden, langs huizen, flats en een theater, komt na een schnitt het landschap in beweging. In al zijn eindeloze kaalheid raast het voorbij.

Het is 1999. Twee plattelandsmeisjes groeien op in een leegloopgebied ergens op de weidse Argentijnse pampa, in armzalige boerderijtjes omringd door een keur aan dieren, waar de mensen nog zelf hun worsten draaien. Beli en Guille worden gefilmd en gefotografeerd door hun buurvrouw Ale (Magnum-fotograaf en filmregisseur Alessandra Sanguinetti), die hen gedurende zo’n 25 jaar zal volgen. Na haar beroemde langlopende foto-portretserie over de nichtjes, die onder meer in 2025 in de Rotterdamse Kunsthal te zien was, is er nu ook haar debuutdocumentaire The Illusion of an Everlasting Summer (2026). Die won op het Filmfestival van Locarno afgelopen zomer de Gouden Luipaard voor het beste debuut.

Knuffelen en kadavers
Anno 2015, in de vlakke, Noord-Franse streek Artois speelt de dan achtjarige Gabin alleen op zijn kamer. Vanuit een omheinde weide laadt de zoon van een boerin en een slachter er zijn plastic speelgoedkoetjes in een trailer. In een farming game op zijn computer brengt hij digitale koeien voer met een wagen en trekker die hij met een controller bestuurt. In de stal van zijn moeders boerderij knuffelt hij de warme, zachtbruine vachten van de gemoedelijke Brown Swiss melkkoeien, met wie hij vriendschappelijk praat. Met zijn vader gaat hij liever niet mee naar het abattoir. In diens slagerij speelt Gabin eerder met het gekooide vogeltje in de achterkamer dan dat hij helpt bij het doorzagen van de koeienkadavers. Gabin droomt ervan om herdershonden te trainen. Als hij zijn beste vriendin vertelt over het dreigende verlies van de onrendabele boerderij en de koeien, komen de tranen.

Documentaire-regisseur Maxence Voiseux volgde deze boerenzoon gedurende tien jaar voor zijn eerste lang film Gabin (2026), die dit jaar in Cannes in première ging in het zijprogramma Quinzaine des Réalisateurs.

Zowel The Illusion of an Everlastign Summer als Gabin zijn nu in het Best of Fests-programma op IDFA te zien. Hoewel beide films over opgroeiende tieners op het platteland gaan, en over wat er van hun dromen terecht komt, is de toon en strekking ervan heel verschillend. Waar Sanguinetti met haar fotogenieke beelden een dromerige kindertijd afzet tegen de realiteit van de volwassenheid, vertrekt Voiseux vanuit een meer rechttoe-rechtaan register, dat gaandeweg laat zien dat er achter de realiteit een complexer verhaal met een diepere bodem schuilgaat. De levens van de jongelui die in de beide films figureren blijken niet alleen te worden bepaald door sociale conventies, maar ook door hoe die door de filmers van dienst in beeld worden gebracht en vervolgens door onze ogen worden bekeken.

Schoonheid en liefde
Voor een belangrijk deel komt dat doordat in de ene film meisjes centraal staan en in de andere een jongen. Waar de fantasiewereld van Beli en Guille wordt gevoerd met romantische verhalen uit films, liefdesliedjes en foto’s uit modetijdschriften over schoonheid en liefde, wordt Gabin al vroeg onder druk gezet om een keuze te maken over het beroep dat hij uit zal gaan oefenen. Zijn vader wil dat Gabin in zijn voetsporen treedt en het slagersbedrijf overneemt.

Gabin wordt niet geacht te dromen, maar aangespoord de hem gepresenteerde realiteit al vroeg onder ogen te zien. Waar een runderkadaver aan een vleeshaak bij Gabin niet meer dan een onverschillige werkelijkheid vertegenwoordigt, spelen de meiden dat ze een geslacht biggetje weer een hart geven en terug tot leven roepen.

Toch blijkt de werkelijkheid gelukkig veel ambiguër dan die traditionele indeling doet vermoeden. Want waar het boerenbedrijf van oudsher een mannenwereld is, groeit Gabin op met een moeder die – in haar eentje! – een melkveebedrijf runt, terwijl zijn vader zijn eigen slagerij heeft opgezet.

Gevraagd naar het verschil tussen mannen en vrouwen beweert Guille dat mannen ruw en sterk zijn en vrouwen zwak en aardig. Terwijl de moed je van dit soort hardnekkige clichés in de schoenen zakt, zien we bij Gabin de schade die zijn hork van een traditioneel-patriarchale vader aanricht. Terwijl die zijn zoon alleen maar kan afkraken, pareert Gabins moeder de laatdunkende opmerkingen van haar man onvermoeibaar met positieve, opbeurende observaties over Gabins kwaliteiten. Van de weeromstuit is Gabin er trots op een moederskindje te zijn. Hij voelt zich beter op zijn gemak bij meisjes dan bij jongens.

Idylle en exotisme
Beide films zijn geschoten in het intieme, bijna vierkante 4:3-formaat. In lijn met de seksistische conventie is er in The Illusions of an Everlasting Summer veel meer aandacht voor de (naakte) tienerlichamen van de meiden dan er in Gabin is voor het jongenslijf, ook al zijn die meisjeslichamen door een vrouw gefilmd en ook al ogen Sanguinetti’s prachtig schilderachtige opnames vrij en respectvol.

De filmer/fotograaf zal ook weten dat er een welgesteld westers publiek is (zoals bezoekers van de Kunsthal en IDFA) dat zich graag laaft aan de geregisseerde ‘authentieke’ idylle van de nog onbevangen plattelandsmeisjes. In combinatie met de relatief armoedige omstandigheden waarin Belinda en Guillermina leven, riekt dit fotogenieke werk naar exotisme en scheert het langs de randen van de poverty chic die tegenwoordig in de mode is. Dat wordt nog versterkt door de fotoshoot die er van de volwassen Beli en Guille voor de Italiaanse Vogue wordt gemaakt naar aanleiding van de foto-expositie in 2024 van hun portretserie in Parijs. Is dat body positivity, exploitatie, of allebei tegelijk? Is de reis naar Parijs een droom die werkelijkheid wordt of een weirde, onwerkelijke gimmick? Altruïsme of weer een handige scène voor de film?

Bij Sanguinetti is het van alles wat. En dat intrigeert. Dankzij het uitje naar Parijs trekken Beli en Guille voor het eerst sinds hun kindertijd weer intensief met elkaar op. De vrolijke speelsheid die ze toen hadden, komt weer even tot leven als ze aan de voet van de Eiffeltoren lacherig doen alsof ze beroemdheden zijn. Wat een grap. Zonder hun fotograferende buuf Ale waren ze waarschijnlijk nooit op deze ‘droomplek’ beland.

Zachte krachten
Het grote verschil met Gabin is dat de Argentijnse meiden al hun avonturen en dromen al spelend in hun jeugd hebben beleefd en dat daaraan, zodra ze de drempel naar volwassenheid overgaan, bruut een einde komt. De realiteit van de volwassenheid oogt mat en fantasieloos. Zonder dat ze lijken te weten wat hen overkwam, is hun leven in het teken van anderen komen te staan. Zoals de bliksem in de nacht een onbestemde voorkeur lijkt te hebben voor witte paarden. Die spoken in time stretching-beelden door een schilderachtig pixelerende zwart/blauwe nacht. Het is knap hoe Sanguinetti in de montage met de paradoxale kracht van tijd en tijdloosheid speelt. Na een schijnbaar oneindige jeugd in de eerste helft van de film vliegen de volwassen jaren in de tweede helft zo snel voorbij dat de nichtjes via hun grootmoeder die hen voorging en via de kinderen die na hen komen, verbonden lijken met de eeuwigheid.

Gabin daarentegen weet zich te bevrijden van de last en geschiedenis van zijn ouders, die zich beide – net als hun ouders voor hen – kapot werken. In een surrealistische droomscène die een game lijkt, gaat de slagerij van zijn vader in vlammen op. Pas als Gabin loskomt van de verantwoordelijkheid die hij voor zijn vader en vooral zijn moeder voelt, kan hij aan zijn eigen leven beginnen. Bij de meiden gaat het precies andersom.

Het is vast geen toeval dat het bij Gabin juist de zachte krachten van vrouwen zijn die hem aanmoedigen te dromen en zijn eigen toekomstdromen na te jagen. De kloosterruïne aan de rand van de vlakke gras- en graanvelden bij zijn dorp is gaandeweg symbool komen te staan voor het gebrek aan zielsleven in de traditioneel-patriarchale lijn. Gabin weet dat een tragedie betekent dat je niet kunt ontkomen aan je lot. Sterven is daarvoor geen vereiste; ook onsterfelijkheid kan tragisch zijn. Verrassend genoeg lijkt Gabin’s breuk met de traditie ook zijn ouders te bevrijden.

---

Gabin is vijf keer te zien op IDFA en wordt in het voorjaar van 2027 uitgebracht in de bioscoop. The Illusion of an Everlasting Summer is zes keer te zien op IDFA en draait vanaf 2 september 2027 in de bioscoop.