Lichting 2026: Olivia Mos over Hartslag van een ander

In aanloop naar de Studentencompetitie op het Nederlands Film Festival interviewde Filmkrant de hele zomer afgestudeerde filmtalenten van verschillende academies. Als laatste in de reeks Olivia Mos (Filmacademie), die in haar documentaire thriller Hartslag van een ander de reis van een donorhart naar een nieuw lichaam volgt. “Tijdens het maken dacht ik soms: wat ben ik voor adrenalinejunkie met mijn ingewikkelde filmideeën?”

“Wat ik het allermooiste vind aan documentaire is dat je achter gesloten deuren kunt komen en de kijker kunt meenemen in een wereld die zij niet kent”, vertelt Olivia Mos. In haar derde jaar aan de Filmacademie maakte ze al een documentaire over wat er ’s nachts in musea gebeurt. “Het onderwerp is héél anders, maar het gevoel dat je de kijker meeneemt in een onbekende wereld, is denk ik hetzelfde als in Hartslag van een ander.”

Het onderwerp van haar afstudeerfilm kwam dichterbij toen Mos’ vader hartproblemen kreeg. “Toen dacht ik natuurlijk niet meteen: hier zit een film in. Maar ergens in dat traject hoorde ik over een thoraxchirurg die met het te transplanteren hart meereist, die het uit het ene lichaam haalt om het vervolgens onder enorme tijdsdruk weer bij andere mensen te plaatsen en te laten kloppen. Toen raakte ik heel benieuwd. Het hart staat zo sterk symbool voor het leven. Dat zo’n hart letterlijk onderweg is van het ene lichaam naar het andere, fascineerde me.”

Meereizen
Mos las veel en sprak met artsen, orgaandonatiecoördinatoren en ontvangers. “Bij documentaire hoop je voordat je gaat draaien dat je het al een keer hebt meegemaakt of gezien, zodat je weer op nieuwe ideeën komt. Maar ik kon van tevoren niet zomaar meelopen bij hartoperaties of de reis van een donorhart meemaken.”

De film bleef daardoor lang alleen op papier bestaan. “Ik sprak veel ontvangers en dacht op een gegeven moment echt: hoe moet ik deze verhalen ooit gaan visualiseren. Toen besloot ik: we moeten gewoon vasthouden aan dat simpele idee. Alleen de reis van het hart. Want volgens mij zit daar al heel veel in.”

Pas op de eerste draaidag zagen Mos en haar crew daadwerkelijk wat zo’n reis inhoudt. “Als je gebeld wordt dat je daar bij mag zijn, voelt dat zo bijzonder, eigenlijk begint dan pas het echte maakproces.”

Volgen en draaien
Vooraf hadden Mos en haar crew uitgebreid besproken hoe de film eruit moest zien en moest voelen. “Een filmmaker zei ooit iets tegen mij dat heel waar voelt, vooral voor documentaire: je schrijft alles van tevoren uit en legt de papieren op tafel. Maar als je gaat draaien zet je de ramen open en mogen die papieren gaan waaien.”

Er was één gouden regel, vervolgt ze: “Het hart volgen en blijven draaien.” Soms kon alleen de cameravrouw mee in de ambulance. “Dan stuurde ze bijvoorbeeld: we staan enorm in de file. En dan dacht ik: dat is heel vervelend, maar voor de film extra interessant.”

Juist dat reageren op wat zich aandient trekt Mos aan. “Je hebt een eerste draaidag gehad en denkt: hoe ga ik hier nog een lopend verhaal van krijgen? Soms maak je iets heel moois mee en past het uiteindelijk niet in de film. Dat is het spannendste, maar ook het allerleukste.”

Kloppend
De onvoorspelbaarheid die het maken van de film kenmerkte, moest ook voelbaar worden voor de kijker. “Ik had in mijn filmplan geschreven dat dit voor mij ook een onderzoek werd naar in hoeverre documentaire spannend mag zijn zonder de werkelijkheid uit beeld te verliezen. Ik hoopte dus wel echt dat het meeslepend zou worden.”

In de montage bleken vooral de reizen waarop iets dreigde mis te gaan bruikbaar. “Er waren ook dagen waarop alles heel goed verliep. Heel leuk om mee te maken, maar het paste niet binnen deze film.” Juist de spannendere momenten maakten zichtbaar hoeveel mensen in beweging moeten komen om één hart veilig naar een ander lichaam te krijgen. “Er waren periodes dat ik dacht: wat ben ik voor een adrenalinejunkie met mijn ingewikkelde filmideeën? Je hoopt dat de film wordt wat je voor ogen hebt en bent tegelijkertijd bang dat dat niet gebeurt.”

Die onzekerheid vervloog toen ze vroeg in de draaiperiode voor het eerst een hart zag dat buiten het lichaam had stilgestaan en met hulp van de medische begeleiders in de ‘reis’doos zelfstandig weer begon te kloppen. “Ik was samen met mijn cameravrouw en geluidsman. We waren met z’n drieën echt in shock, ik vond het zo magisch om te zien. De cameravrouw zei meteen: volgens mij heb ik zojuist mijn favoriete beeld uit de hele film gedraaid. Terwijl we nog meerdere weken stand-by moesten staan. Dat is precies zo’n moment waarop je voelt dat de documentaire gaat leven. Ik hoorde iemand toen ook zeggen dat het zo’n mooi groot hart is, dat was zo aangrijpend. Als je dat meemaakt is het nog mooier dan alles wat je hebt bedacht.”

Tijdens het Nederlands Film Festival (25 september t/m 2 oktober 2026) is een selectie van de afstudeerproducties van de Nederlandse film- en kunstacademies te zien.