Home

Het vinden van een nieuw thuisgevoel blijkt voor een migrantengezin in het nog niet gepolariseerde Denemarken van de jaren negentig al moeilijk genoeg.

Op de poster van Home (Hjem) zien we hoe de zesjarige Maja zich vol vertrouwen laat leiden door twee volwassenen die stevig haar hand vasthouden. Dat is de hoop, dat is de droom. Want hoe paradijselijk de groene Joegoslavische heuvels in de openingsbeelden ook ogen, het is 1991, de economische crisis slaat toe en het land staat op de rand van een burgeroorlog.

Marko, de vader van Maja, heeft al vier maanden geen salaris gehad wanneer hij pardoes besluit: we gaan naar Denemarken. Een al eerder geëmigreerde oom heeft hem wijsgemaakt dat daar het echte paradijs is. Marko’s vrouw hoort het pas op het laatste moment en hun twee tienerzoons moeten nog even achterblijven. Die mogen later komen, zo wordt ze beloofd. Alleen Maja kan mee, maar die kijkt nu ook al niet meer zo blij. En Marko? Die stelt dat hij het allemaal voor zijn gezin doet.

Marijana Jankovic vertelt in haar eerste speelfilm een fictief, maar mede op haar eigen ervaringen geïnspireerd verhaal. Ze was ongeveer even oud als Maja toen ze in de jaren tachtig als dochter van arbeidsmigranten aankwam in Denemarken, dat toen nog een minder streng migratiebeleid voerde. Wat niet betekent dat het makkelijk was.

In Home voelen de twee achtergelaten zoons zich bedrogen, loert de Deense immigratiedienst en zijn er schijnhuwelijken nodig. Werk ligt niet voor het grijpen en de spanningen binnen het gezin nemen toe.

Een sterk punt is dat Jankovic er geen reactie op de huidige politieke ontwikkelingen rond migratie van heeft gemaakt, althans niet expliciet. Haar film draait om de omschakeling waar het gezin mee kampt, zoals die wordt ervaren door de onbevangen Maja en haar ouders, met name vader Marko. Aan de stereotypen rond vluchtelingen gaat de film bewust voorbij.

Jankovic kiest voor betrekkelijk sobere, maar sprekende realistische situaties die vooral gedragen worden door de acteurs. Dejan Čukić laat voelen hoe achter Marko’s wat geforceerde lach veel zorg, schuldgevoel en woede schuilgaan. De jonge Tara Cubrilo is Jankovic’ alter ego Maja, het kind dat alles met een serieuze, vaak bezorgde blik gadeslaat, haar eigen opstandigheid ontdekt en constateert dat de sprookjes van Andersen verzinsels zijn. Zij is degene die de nieuwe taal het snelst leert, zodat ze voor haar ouders moet vertalen – ook in een pijnlijke situatie.

Home is een wrang, oprecht en ont­roerend familiedrama met soms hoopvol vuurwerk, maar vooral veel tegenslag. Hoe dat laatste nog lang kan doorwerken vat Jankovic bondig samen via een wat onverwachte, melancholieke tijdsprong aan het eind, waar ze zelf de volwassen Maja vertolkt.