Redactioneel – april 2026

In 1993 publiceerde je in The New York Times een artikel onder de hautaine titel ‘Excuse Me; I Must Have Missed Part of the Movie’, waarin je klaagde dat het kijken naar de films van Federico Fellini en andere buitenlandse filmmakers “hard werken” was.

Dit was een paar dagen na de dood van Fellini. Je besefte het toen misschien niet, maar je stond in een lange traditie van anti-intellectualisme.

Hoewel. Zijn de films van Fellini intellectueel? De films van Antonioni? Nee. Ontelbaar veel mensen gingen kijken toen ze uitkwamen. Die stormden niet woedend de bioscopen uit omdat ze er niks van begrepen. Waarom niet? Omdat men verwonderd was.

Deels natuurlijk omdat films toen nog een aura hadden van iets uitzonderlijks: het was een venster op een wereld die veel mensen nog niet kenden. Een halve eeuw later zijn die vensters overal en dat heeft het filmkijken veranderd. Maar er speelde nog iets anders. Het grote publiek leek meer open te staan voor nieuwe ervaringen en beschouwde de films van Fellini helemaal niet als hard werken. Die houding, dat ‘openstaan’ voor het onbekende, is dus niet iets wat in steen is gehouwen. Je kunt dat sturen. Als individu en als samenleving.

Overigens stuurde Martin Scorsese in reactie op je stuk een stevige brief naar de krant, waarin hij waarschuwde voor de “verontrustende onderliggende houding” die eruit sprak: “In mijn ogen een gevaarlijke houding, beperkend, intolerant.”

Maar. Hoewel de gevolgen van de privéoorlog van de VS en Israël met Iran uiteindelijk ook slecht kunnen uitwerken voor onze nationale filmcultuur – want het risico van recessie en bezuinigingen – mag best gevierd worden dat ruim dertig jaar na jouw luie artikel – je hoopte natuurlijk dat drommen lezers zouden verzuchten dat iemand het eindelijk hardop durfde te zeggen – heel veel mensen die films nog steeds gaan zien. Dat er een levendige internationale filmcultuur bestaat, dat steeds weer nieuwe generaties de weg naar de filmtheaters vinden. Dat is cultuur waar we trots op kunnen zijn. Wat Nederland betreft (dat ligt in het buitenland): ons fantastische netwerk van filmtheaters is ook Nederlandse cultuur.

Je had het stiekem ook niet over die films, al besefte je dat waarschijnlijk niet. Je baalde waarschijnlijk van de sociale druk die je ervoer. Dat je bepaalde films ‘gezien moet hebben’. Dat je bepaalde films moest ‘snappen’. Onzin. Ook die houding kun je sturen. Het enige wat telt is openstaan voor nieuwe ervaringen. Wat je daar vervolgens mee doet is aan jou, Bruce.