Embé #4

Martijn Blekendaal (The Invisible Ones, De man die achter de horizon keek) schrijft maandelijks over de oneindige mogelijkheden van de jeugddocumentaire.

Toegegeven, ik was wat gespannen. Bang voor wat mij te wachten stond. Jeugdfilmfestival JEF in Antwerpen had mij gevraagd een lezing te geven over de toekomst van de jeugddocumentaire. Ter gelegenheid van het zevenjarig bestaan van Ket & Doc, een workshop waarin beginnende regisseurs onder begeleiding van ervaren collega’s een eerste jeugddocumentaire ontwikkelen. De Nederlandse evenknie Kids & Docs heeft succesvolle documentairemakers als Shamira Raphaëla, Menna Laura Meijer en Astrid Bussink op weg geholpen.

Ik besloot de oogst van zeven jaar Ket & Doc door te nemen. Op zoek naar een inspirerend aanknopingspunt voor een bemoedigend relaas over de ongekende mogelijkheden van de jeugddocumentaire. Er zaten prachtige films tussen, dat zeker. Maar alle 34 documentaires volgden hetzelfde sjabloon: een verhaal over een kind of groepje kinderen dat ergens mee worstelt. Dat kan en moet anders.

Alleen, hoe breng je een onwelgevallige boodschap, in het hol van de leeuw? Een paar jaar geleden had een gastdocent mijn jeugddocumentaire De man die achter de horizon keek ter inspiratie aan de deelnemers van Ket & Doc laten zien. Om duidelijk te maken dat een jeugddocumentaire niet per se over kinderen hoeft te gaan. Daar kan ik zelf ook best iets over komen vertellen, stelde ik voor. Maar dat bleek iets te veel van het goede. De Vlaamse jeugddocumentaire stond in de kinderschoenen. Aan vernieuwing was nog geen behoefte.

En nu mocht ik uitgerekend tijdens de viering van het zevenjarig jubileum van Ket & Doc een pleidooi voor experiment en vernieuwing houden. Waarom niet eens een film zonder kind, vroeg ik de zaal? 

Stilte.

Ik was er al voor gewaarschuwd: Vlamingen spreken zich publiekelijk niet snel uit. Daarom was er na afloop een gezamenlijk diner georganiseerd. En inderdaad, aan het buffet kwam het gesprek op gang. “U heeft op charmante wijze duidelijk gemaakt dat onze jeugddocumentaires saai zijn”, zei iemand. “De makers zijn niet het probleem”, zei iemand anders. Onder de laatste lichting Ket & Doc waren twee deelnemers die een jeugddocumentaire wilden maken zonder kind. Ze waren teruggefloten door de omroep.

Ik zag mijn kans. Ik ging hier niet weg voordat dit onrecht teniet was gedaan. Hier werd een Grootse Vernieuwing van de Vlaamse jeugddocumentaire in de kiem gesmoord. Hier werd de kans op een Vlaamse Nouvelle Vague de nek omgedraaid. “Kinderen hebben recht op documentaires waarvan ze steil achteroverslaan”, declameerde ik. “Films die verrassen en ontregelen. Dit is pure minachting van het kind!” Vol verontwaardiging en overmoed ging ik op zoek naar een vertegenwoordiger van de omroep.

Maar die zat thuis. Met een ziek kind.