De opkomst van christelijke films en series

Lange tijd verbleven christelijke films en series in de schaduw van de mainstream. Maar dat is aan het veranderen. Over spierwitte series en liever wachten tot de huwelijksnacht.

Eerst is er niets aan de hand. The Pendragon Cycle: Rise of the Merlin lijkt gewoon een nieuwe fantasyserie. Het ziet er allemaal best goed uit. Afgezien van een paar lelijke decors van Atlantis die duidelijk te snel uit een computer zijn gehaald, zijn er veel ruimtelijke buitenscènes, gefilmd in Hongarije en Italië.

De decors binnen overtuigen ook. Het eerste hoofdpersonage uit de mythische geschiedenis van Engeland dat zich aandient – de bard Taliesin – heeft ietwat teleurstellend de uitstraling van een bijrolacteur en is wel erg fris en blond en harpspelend voor de vijfde eeuw van onze jaartelling, maar je denkt: soit.

Maar dan blijkt ook zijn geliefde, de Amazone Charis van het gezonken Atlantis, wel erg Arische trekken te hebben. Ze zullen de ouders worden van Merlijn, sleutelfiguur en capo di tutti capi van druïdes uit de Arthur-legende. Hij is de man die Arthur groot zal maken en Arthur is de man die de strijdende stammen van het ‘Eiland van de machtigen’ zal verenigen.

En dan is er ineens dat moment. De serie voert de passie tussen Charis en Taliesin steeds verder op, maar wanneer ze hem eindelijk bespringt, klinken ineens de woorden: “Nou, hiermee wacht ik graag tot we getrouwd zijn.”

Moodkiller
Behalve dat het een instant moodkiller is die nog lang nadreunt, weet je plotseling waar de serie heen wil: dit is geen speelse, vrije interpretatie van de Arthur-legende. Dit is een serie die de legende koste wat kost door een bepaalde bril wil zien. Een morele, christelijke bril.

Ineens is duidelijk waarom maga-kopstuk Ben Shapiro en zijn bedrijf The Daily Wire als producent op de aftiteling staat. Hier wordt het mythische verleden van Engeland herschreven als geblondeerd christelijk beschavingsoffensief. Dit is christwashing. Ineens begrijp je waarom eerst Taliesin en vervolgens Merlijn – die in de overlevering stevig geworteld is in de traditie van druïden – zonder enige wroeging of contemplatie (of een acceptabele narratieve tijdspanne) het geloof in ene Yesu overnemen. “De man uit het oosten.” “De God van alle goden.”

Het verklaart ook met terugwerkende kracht waarom veel van wat je ziet die gepatenteerde net-niet-uitstraling heeft die je vaak tegenkomt in ideologisch gemotiveerde producties: acteurs die ergens in een B-la zijn gevonden en plotwendingen die niets extra’s brengen en niets compliceren omdat ze zo snel mogelijk dat ene punt willen maken.

Kathedraalbouw
In hetzelfde weekend kijk ik de tiendelige serie The Pillars of the Earth (2010), gebaseerd op het boek van Ken Follett. Een verhaal nota bene over de bouw van een kathedraal in het Engeland van de twaalfde eeuw. Je zou zeggen: genoeg ruimte om ideologie in te verwerken. Maar ondanks de achthonderd jaar aan christelijke invloed die zijn gepasseerd sinds de tijd waarin The Pendragon Cycle speelt, voelt geen enkel personage de behoefte om te proclameren dat men “er liever mee wacht tot op de huwelijksnacht”.

Follett was natuurlijk te slim om het verhaal over intrige, zingeving en hebzucht plat te slaan met een later christelijk dogma als monogamie. Terwijl vrijwel elk personage in het verhaal monogaam is. Maar niemand schreeuwt van de daken dat men alleen gelukkig wordt door slechts met één persoon seks te hebben. Een curieuze obsessie trouwens, die pas met het Nieuwe Testament kwam opzetten. In het Oude Testament ging het er heel wat ruiger aan toe.

De behoefte om de geschiedenis als één waarheid te herschrijven, om te beweren dat monogamie van alle tijden was, is een behoefte van extremisten. Het alternatief is laten zien dat een ideologie geëvolueerd is. Maar dat ondergraaft het idee van een eeuwige waarheid.

‘Culture Wars’
The Daily Wire is in 2015 opgericht door Shapiro en regisseur Jeremy Boreing, de man die de boeken van Stephen R. Lawhead bewerkte voor The Pendragon Cycle. Sinds 2015 is het bedrijf groot geworden door de zogenaamde ‘culture wars’ op te stoken. In de documentaire What Is a Woman? werden transgenderkwesties belachelijk gemaakt. In Am I Racist? werden diversiteitskwesties belachelijk gemaakt.

Professioneel antisemiet Candice Owens maakte voor het bedrijf een film waarin ze beweerde dat de moord op George Floyd was misbruikt om geld mee te verdienen en dat achter Black Lives Matter een complot schuilgaat. Na een maandenlang conflict brak The Daily Wire trouwens met Owens, die inmiddels geobsedeerd is door antisemitische complotten. Boreing zei in gesprek met Deadline dat de relatie met Owens toxisch was geworden maar noemde haar wel “het grootste mediatalent dat hij ooit had ontmoet”. Ook Nick Fuentes (“Hitler is fantastisch”) noemt hij een enorm talent.

The Daily Wire heeft nog wel wat problemen om mainstream acteurs aan te trekken – Vincent Gallo was in 2022 trouwens niet te beroerd om mee te doen aan de film Shut In en recent heeft Jonathan Majors getekend bij het bedrijf – maar Boreing hoopt dat dat verandert. Hij verliet het bedrijf in maart 2025 maar ambieert nog steeds “een conservatief antwoord op [producent en distributeur] A24” op te zetten.

Geldschieters
The Pendragon Cycle is tot nu toe het meest ambitieuze project van The Daily Wire. Het budget bedroeg volgens Boreing meer dan tien miljoen dollar per aflevering. Over waar dat geld vandaan komt, is hij schimmig. The Daily Wire zet zo’n 200 miljoen per jaar om en “we have a lot of resources to deploy in service of our values”. Lees: veel geldschieters die betalen om de ideologie te verspreiden. Game of Thrones [2011-19] noemt hij “nihilistisch” en The Pendragon Cycle “verwerpt dat nihilisme”. Het is volgens hem “geen christelijk entertainment”, ook al noemt hij de serie elders “het meest christelijke mainstream entertainment sinds Braveheart [1995]”.

De ambities klinken op zich redelijk. Doel is volgens Boreing niet om via media de christelijk-conservatieve ideologie te verspreiden, maar om een tegenwicht te bieden aan de volgens hem linksgeoriënteerde media in Hollywood. Wat het verschil is, is niet duidelijk, maar hij zegt graag met de rest van Hollywood te willen samenwerken aan het creëren van “een gedeelde cultuur”. Sure.

Ondertussen wacht Taliesin in The Pendragon Cycle “liever tot de huwelijksnacht”, is de serie witter dan een pak Ku Klux Klan-lakens en zijn Fuentes en Owens “enorm getalenteerd”, maar dat werd van Leni Riefenstahl ook gezegd. Sommige dingen horen niet mainstream te worden. Punt.

Valse voorstelling
Boreing wekt bovendien de indruk dat rechts-conservatieve media nog steeds gedwongen zijn vanuit een underdogpositie te opereren, maar dat is een valse voorstelling van zaken die we al ruim twintig jaar vanuit die hoek te horen krijgen. De reden dat religieus/conservatief ideologisch getinte films en series de afgelopen eeuw niet de mainstream binnendrongen, is niet dat ‘men’ wordt tegengewerkt, maar dat ze vaak niet om aan te zien zijn. Vrijwel elke film waarin een boodschap betweterig klinkt, is niet om aan te zien. Ook communistische heilstaatpropaganda niet.

Rechts-conservatieve mediaproductie schuift vanuit de marge naar de mainstream. Denk aan bedrijven als Angel Studios, The Kendrick Brothers, Bonfire Legend, Founders Films en Pure Flix, waarbij de aard van de religieuze of politieke overtuiging natuurlijk niet steeds dezelfde is. De strategie van bedrijven als The Daily Wire zal vermoedelijk zijn om religieuze waarden mild te brengen.

Op zich is daar niets mis mee. Iedereen zou de vrijheid moeten hebben om mediaproducties op basis van religieuze waarden te maken. De realiteit is helaas complexer, nu white supremacism vanuit de VS en Project 2025 actief en agressief worden opgedrongen. The Daily Wire en fellow travellers snappen ook wel dat je met de extreem-conservatieve films en series geen groot publiek bereikt. Boreing klinkt ook heel redelijk in het Deadline-interview. Maar luister naar wat Shapiro verder allemaal te zeggen heeft. Dit zijn mensen die Candice Owens een podium hebben gegeven. Dit is niet het redelijke christelijke midden.