Dossier 137

Onder het oppervlak van de vlot vertelde thriller Dossier 137, over hoe de ‘politie van de politie’ politiegeweld onderzoekt, sluimert een scherpe aanklacht tegen het gebrek aan verantwoording bij autoriteiten.

Nederland kent geen aparte politie-eenheid die onderzoek doet naar misdaden begaan door agenten in functie. Uit Amerikaanse films en series kennen we de afdeling Internal Affairs, meestal gepresenteerd als de spelbrekers die de echte helden – de rechercheurs en agenten – op het matje roepen als niet alles ‘volgens het boekje’ gaat.

De Franse filmmaker Dominik Moll geeft in Dossier 137 een meer afgewogen beeld van de IGPN, voluit de Inspection Générale de la Police Nationale, de Franse variant op Internal Affairs. Molls slimme procedural volgt een onderzoek door de ‘politie van de politie’ nadat een demonstrant zwaargewond raakt door een in zijn gezicht geschoten stungranaat.

Bij haar onderzoek krijgt Stéphanie van alle kanten tegenwind. De familieleden van de gewonden durven er niet op te vertrouwen dat hun klacht tegen een politieagent serieus genomen zal worden. De agenten van de vele verschillende diensten die tijdens de protesten tot de tanden bewapend de straten van Parijs “veilig hielden”, houden de rijen gesloten en doen het hele IGPN af als verraders. En haar meerderen oefenen druk uit om het toch vooral niet tot een daadwerkelijke aanklacht te laten komen, want de politie ligt al genoeg onder vuur.

Het geraffineerde scenario combineert die systeemanalyse met sec weergegeven maar vlot gemonteerde sequenties rond het handwerk van een politieonderzoek: camerabeelden opvragen, getuigen zoeken, verhoren samenvatten. Het benadrukt hoeveel werk het is om één zaak tot een rechtvaardig einde te brengen, als dat al lukt, hoe verleidelijk het is om het te laten voor wat het is, en hoe belangrijk het is dat Stéphanie zich erin vast blijft bijten.

Zonder prekerig te worden toont Dossier 137 hoe essentieel het afleggen van verantwoording is als politieagenten al dan niet moedwillig over de schreef gaan. Daaraan tornen verzwakt het toch al afbrokkelende vertrouwen tussen overheid en bevolking, laat Moll zijn hoofdpersonage Stéphanie (Léa Drucker) betogen in een scherpe monoloog tegen het einde van de film. Zo zit de film vol met subtiel confronterende momenten.

Die maatschappelijke lading krijgt extra zeggingskracht doordat Dossier 137 zich afspeelt tegen de achtergrond van de gelehesjesprotesten van 2018 en 2019. Die oprisping van volkswoede werd gesmoord en vervolgens overschaduwd door de covid-pandemie. Maar tussen de regels door toont Moll dat die woede, het resultaat van brede onvrede over een overheid die de burger uit het oog verloren is, niet verdwenen is. Het is alleen in andere, waarschijnlijk schadelijker vormen elders opgedoken.