#SaveOlegSentov bereikt Russische Ambassade Den Haag
Om aandacht te vragen voor de situatie van de in Rusland opgesloten Oekraïense filmmaker en mensenrechtenactivist Oleg Sentsov bezochten Oekraïense activisten Yulia Kishenko en Olekssi Bida vandaag de Russische Ambassade in Den Haag. In de week van het FIFA-wereldkampioenschap in Moskou hopen zij op wereldwijde steun zodat Sentsov niet in gevangenschapkomt te overlijden.
Het is de 29e dag van de hongerstaking van Oleg Sentsov (Gaamer, 2012) en drie dagen voor het FIFA-wereldkampioenschap voetbal in Moskou begint. Demonstranten en mensenrechtenactivisten hopen de focus op Rusland te gebruiken om aandacht te vragen voor de erbarmelijke toestand van Sentsov. Oekraïners Yulia Kishenko en Olekssi Bida stonden op maandag 11 juni voor de Russische Ambassade in Den Haag met een spandoek met daarop de leus: #SaveOlegSentsov.
De Oekraïense filmmaker en mensenrechtenactivist begon op 14 mei een hongerstaking in een afgelegen Russisch gevangeniskamp. Daar zit hij vast vanwege het vermeende beramen van terroristische acties jegens de Russische staat. Dat vonnis is volgens Kremlincritici een politiek gemotiveerde reactie op Sentsovs bijdragen aan de Euromaidanprotesten in Kiev van 2014. Toen Rusland na de val van president Viktor Yanukovych de Krim binnenviel, steunde Sentsov het Oekraïense verzet door voedsel en goederen te leveren. Hij is gevangengezet in Labytnangi aan de Arctische Oeral sinds zijn arrestatie in mei 2014.
De hashtag #FreeSentsov is inmiddels veranderd in #SaveOlegSentsov, want de zaak wordt steeds urgenter. Op 14 mei kondigde Sentsov aan in hongerstaking te gaan als andere Oekraïense politieke gevangenen in Rusland niet zouden worden vrijgelaten. Sentsovs advocaat Dimitri Dinze schat dat dit zo’n vierenzestig gevangenen zijn. Voor zijn eigen vrijlating pleit Sentsov niet. Daarom stonden Kishenko en Bida maandag 11 juni voor de Russische Ambassade in Den Haag om aandacht te vragen voor deze prangende situatie.
Eerder waren er internationale protesten van Amnesty International en een handtekeningenactie, opgezet door de European Film Academy. Die brief, geadresseerd aan de Russische president Poetin en andere Russische machthebbers, werd ondertekend door regisseurs als Ken Loach, Agnieszka Holland, Aki Kaurismäki en Béla Tarr. Nederlandse handtekeningen onder die brief zijn van onder andere de broers Van Warmerdam, producent Els Vandevorst en Jos Stelling. Tijdens het afgelopen filmfestival Cannes werd elke vertoning in het zijprogramma Quinzaine des Réalisateurs voorafgegaan door een foto van Sentsov met daarop de tekst: ‘Vladimir Poetin, president van Rusland tot 2024. Oleg Sentsov, gevangene van Rusland tot 2034. Laat Oleg Sentsov onmiddellijk vrij!’ Politieke leiders van Rusland reageren vooralsnog nauwelijks op de zaak. Wel is bekend geworden dat wanneer Sentsov zijn hongerstaking blijft volhouden, dwangvoeding zal worden toegediend.
Oleg Sentsov in 2015 (foto: WikiMedia/Antonymon)
Veel films heeft Sentsov niet op zijn naam staan. Na twee shorts ging zijn debuutfilm Gaamer in 2012 in première op het Internationaal Film Festival Rotterdam. Over dat debuut, waarin een apathische Oekraïense jongeman wereldroem hoopt te behalen op een gametournooi in Los Angeles, schreef Ogg Cruz voor de Filmkrant dat Sentsov de barrière tussen cinema en het echte leven op bijzondere wijze wist te breken. Door de rellen in Kiev en zijn daaropvolgende opsluiting heeft Sentsov daarna geen film meer kunnen maken. Hij is het wel het hoofdpersonage in The Trial: The State of Russia vs. Oleg Sentsov (te zien via Vimeo), een documentaire van Askold Kurov over het kafkaëske proces dat Sentsov moest doorstaan na zijn arrestatie in Kiev.
Veel impact zal de kleinschalige demonstratie in Den Haag waarschijnlijk niet hebben. Toch weerhield Kishenko en Bida er niet van om actie te voeren. Voor de Russische inval van de Krim werkten zij respectievelijk als docent aardrijkskunde en ontwerper in Loehansk. Inmiddels zetten ze zich fulltime in als mensenrechtenactivist. "Ons vorige leven is ons afgenomen", vertellen ze op de stoep van de Russische ambassade. "Nu kunnen wij alleen protesteren."
Momenteel verblijven ze in Dordrecht, met dank aan Defenders in Dordrecht, een organisatie van vrijwilligers die mensenrechtenactivisten een verblijf in Dordrecht aanbiedt om tot rust te komen. Bida, vertelt hij ons, is zelf ook filmmaker. Zijn documentaire Transit Point (gratis online te zien) gaat over het lot dat verdreven Oekraïnse burgers in de regio Loegansk te wachten stond ten tijde van bezetting. Op 22 juni om 18:00 wordt Transit Point vertoond in Café Merz in Dordrecht in aanwezigheid van Bida en Kishenko.
Hugo Emmerzael
Meer informatie over Defenders in Dordrecht is hier te vinden. Zie ook de website van de European Film Academy